Sport, cultuur en recreatie

Inleiding

Middelburg was ook het afgelopen jaar weer een vitale en bruisende stad waarin het prettig wonen, werken en recreëren was en waar ruimte was voor verschillende festivals en evenementen. Een aantrekkelijke stad voor iedereen, voor jong en oud, met een aantrekkingskracht die tot ver buiten de regio reikte en waarin verschillende activiteiten en evenementen zijn ontplooid die hebben bijdragen aan het gewenste imago en aan de promotie van de stad.

Beleidskader

Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:

• Lokaal Sportakkoord Middelburg 2023-2026

• Plan van aanpak Brede SPUK- regeling 2023-2026

• Evenementenbeleid Middelburg 2025-2028

• Middelburg visie op BOSS

• DNA Middelburg

• Terrassenbeleid Middelburg 2025

• Actieplan binnenstad 2015

• Nota Archeologische monumentenzorg Walcheren 2016-2022

• Cultuurvisie Middelburg 2028, “op Kunst&Cultuur kun je bouwen”

• Omgevingsvisie Middelburg 2050

• Communicatiebeleidsplan

• Groen Beleidsplan 2016 - 2026

• Beleidsplan Toerisme Middelburg 2030

Wat wilden we bereiken?

Maatschappelijk effect

Middelburg moet een vitale en groene stad zijn waarin het prettig wonen, werken, participeren en recreëren is. Sport, kunst en cultuur zijn daarbij voor iedere Middelburger bereikbaar en toegankelijk.

Middelburg moet daarnaast ook een gastvrije en bruisende stad zijn, waar het aangenaam is om te verblijven en te wonen en waar ruimte is voor festivals en evenementen voor jong en oud.

Tenslotte moet Middelburg ook een stad zijn die een aantrekkingskracht heeft die tot ver buiten de regio reikt en waarin kunst en cultuur erg waardevol zijn. Ze helpen Middelburg een aantrekkelijke gemeente te zijn, kunnen helpen bij het vinden van antwoorden op maatschappelijke vragen en dragen bij aan sociale doelen. Middelburg is het kloppend culturele hart van Zeeland en dat willen we verder hoorbaar, zichtbaar en voelbaar maken.

Doelstellingen

1. Versterken van de lokale culturele sector;

2. Bevorderen van de deelname aan en de kwaliteit van het sportieve en culturele aanbod in Middelburg;

3. Faciliteren van een onderscheidend evenementenaanbod, het hele jaar rond;

4. Investeren in vergroening en een ecologisch verantwoord groenbeheer in Middelburg.

Wat hebben we bereikt?

Doelstelling 1: Versterken van de lokale culturele sector

Via verschillende lijnen is in 2025 gewerkt aan de versterking van de Middelburgse cultuursector: de vaste basis aan voorzieningen, regionale samenwerkingen en ruimte voor groei en innovatie via een onderzoek naar een museale impuls voor de stad en het ondersteunen van vernieuwende projecten.

Doelstelling 2: Bevorderen van de deelname aan en de kwaliteit van het sportieve en culturele aanbod in Middelburg

Het afgelopen jaar hebben we als gemeente opnieuw deelgenomen aan het Jeugdfonds Sport en Cultuur Zeeland en het Volwassenfonds Sport en Cultuur Zeeland. Mede hierdoor hebben we een belangrijke stap gezet om sport en cultuur voor iedereen in Middelburg bereikbaar en toegankelijk te maken, ook voor gezinnen met weinig geld.

Doelstelling 3: Faciliteren van een onderscheidend evenementenaanbod, het hele jaar rond

We zijn er opnieuw in geslaagd om een gevarieerd aanbod van culturele en sportieve activiteiten en evenementen te presenteren en zo de levendigheid van de binnenstad te versterken en de uitstraling van Middelburg te verbeteren. Mede dankzij een nieuw en geactualiseerd evenementenbeleid en het aanstellen van een evenementencoördinator hebben er opnieuw diverse culturele en andersoortige evenementen in de gemeente Middelburg kunnen plaatsvinden, zowel ‘vaste waardes’ als nieuwe initiatieven.

Doelstelling 4: Investeren in vergroening en een ecologisch verantwoord groenbeheer in Middelburg

Het afgelopen jaar zijn we er weer in geslaagd om te investeren in de vergroening van Middelburg en het realiseren van een ecologisch verantwoord groenbeheer. Dit is terug te zien in de woonomgeving waarin steeds meer steen is vervangen door groen en bij de inrichting waar meer is gestuurd op de afwisseling tussen gras, bloemenranden en bosplantsoenen.

Wat hebben we ervoor gedaan?

Doelstelling 1 : Versterken van de lokale culturele sector

Vernieuwing

In het kader van de projectsubsidie vernieuwende kunst zijn in 2025 21 subsidieaanvragen ontvangen. Hiervan ontvingen twaalf nieuwe projecten een subsidie. Het ging vooral om projecten gericht op actie cultuurparticipatie en amateurkunst. Opvallend is de toename van ondersteuningsvragen in de filmkunst, bijvoorbeeld bij het maken van documentaires over de lokale geschiedenis.  

De vaste basis aan Middelburgse cultuurvoorzieningen werd in 2025 gehandhaafd. Vermeldenswaard is dat eind 2025 het besluit genomen is om de verzelfstandiging van poppodium De Spot, dat sinds het ontstaan onderdeel uitmaakte van de Middelburgse welzijnsorganisatie, te ondersteunen met een structurele subsidie. De taken uit de Wet Stelsel Openbare Bibliotheken worden uitgevoerd door de ZB. Welke impact de aangekondigde provinciale bezuiniging heeft op de organisatie en of dit gevolgen heeft voor de subsidierelatie met de gemeente is nog niet duidelijk geworden.

Vanwege de Middelburgse bijdrage (minimaal € 150.000) uit eigen middelen aan hedendaagse beeldende kunst, ontvangen we een decentralisatieuitkering Beeldende Kunst en Vormgeving. Daarmee zijn onze uitgaven geborgd op het gebied van eigentijdse beeldende kunst zoals bij SBKM (Vleeshal), in 2025-2028 als ‘presentatie-instelling’ onderdeel van de landelijke Basisinfrastructuur met financiering vanuit het Rijk.

In 2025 is er ook gestart met een nieuwe directeur-bestuurder van de Vleeshal, die in 2025 50 jaar bestaat. Het feit dat Vleeshal 50 jaar jong is, wordt in 2026 op passende wijze gevierd, met de stad en met de (internationale) partners.

Haalbaarheidsonderzoek

In 2025 was er budget gereserveerd voor een haalbaarheidsonderzoek naar een historisch museum in Middelburg. Er is gekozen voor een bredere insteek van het onderzoek, met name omdat er meerdere ontwikkelingen tegelijkertijd spelen. Bureau Berenschot is gevraagd om de haalbaarheid en mogelijkheden van een museale impuls voor Middelburg te onderzoeken. Berenschot ziet vier (in elkaar passende) varianten om Middelburg cultureel aantrekkelijker te maken: de stad als museum, de ZB als cultuurhuis, het Zeeuws Verhaal centraal en de ontwikkeling van een museumkwartier. In de laatste twee varianten is een mogelijke rol weggelegd voor de realisatie van het Collectiecentrum Zeeland. Met de Provincie, en in afstemming met het Zeeuws Museum, is vervolgens een haalbaarheidsonderzoek gestart naar de voorkeurslocatie (het Stadskantoor) en een alternatieve locatie (P+R aan de Oude Veerseweg) voor de vestiging van het Collectiecentrum Zeeland en het Zeeuws Museum.

De vorming van het collectiecentrum is een kans om zowel de Zeeuwse als onze eigen culturele basisinfrastructuur toekomstgericht te versterken. De ontwikkeling raakt primair aan de toekomst van het Zeeuws Museum, maar kan tevens aan kracht winnen door de verbinding te zoeken met andere kennis- en onderzoeksfuncties in de Onderwijsregio Middelburg-Vlissingen. Daarmee sluit het naadloos aan bij de ambitie van Middelburg om de rol van provinciehoofdstad actief te verbinden met het toekomstperspectief van Zeeland 2050.

Kunst in de openbare ruimte

In 2024 is er budget beschikbaar gesteld voor het herstel en onderhoud van de Middelburgse collectie van kunstwerken en gedenktekens in de openbare ruimte. Na afronding van het aanbestedingstraject is in 2025 een overeenkomst afgesloten met Kunstwacht b.v. en gestart met de uitvoer van herstel van de eerste werken en van gepland onderhoud. Het uitvoeren van de onderhoudswerkzaamheden zal gefaseerd uitgevoerd worden.

Samenwerking

Het college is in 2025 akkoord gegaan met het 'Convenant samenwerking cultuur en erfgoed Zeeuwse overheden 2026-2032'. In het convenant is de samenwerking tussen alle Zeeuwse gemeenten en Provincie Zeeland op het gebied van cultuur en erfgoed vastgelegd. Vanuit het convenant is de onderlinge uitwisseling, afstemming en bundeling van krachten binnen dit beleidsterrein vastgelegd.

Als stedelijke cultuurregio is er periodiek overleg met het rijk. Vanuit de Z5 en vanuit Walchers perspectief wordt aansluiting gezocht met de beweging van Zeeland 2050. Middelburg presenteert zich als de plek plek waar kennis, onderwijs, cultuur en erfgoed samenkomen.

Er is in 2024 besloten om vooralsnog geen gooi te doen naar Europese Culturele Hoofdstad. Wel is er samenwerking met Gent, concreet richt dit zich op de kanaalverbindingen tussen de Gent en de Zeeuwse steden onder de noemer Weefsel van Water.

Het bleek verder niet haalbaar om het idee van een Uitmarkt als opening van het culturele seizoen uit te voeren vanwege capaciteitsgebrek.

De uitvoering van Cultuureducatie met Kwaliteit 4 ging tenslotte in 2025 het eerste jaar in.

Cultureel erfgoed

In 2025 heeft Erfgoed Zeeland de ‘Kerkenvisie’ voor de gemeente Middelburg afgerond. Deze is beter te omschrijven als een inventarisatiedocument die tot stand is gekomen in nauwe samenwerking met het overgrote deel van de kerkeigenaren. Deze visie geeft goed inzicht in de toekomstige uitdagingen van deze vaak beeldbepalende gebouwen.

Om beter invulling te kunnen geven aan de wettelijke taken rondom het gebouwd erfgoed is bij de kadernota 2026-2029 een verzoek om formatie-uitbreiding ingediend waarmee de raad in 2025 heeft ingestemd. We verwachten dat de juiste kennis en kunde op de arbeidsmarkt beschikbaar zal zijn en dat het Erfgoed-team in 2026 versterkt zal worden.

Door de vele dossiers waar het afgelopen jaar aandacht voor werd gevraagd zijn we er nog niet in geslaagd om nieuw Erfgoedbeleid op te stellen. Hier zullen we in 2026 mee aan de slag te gaan.

Archeologie

Sinds begin 2025 is de WAD versterkt met een derde archeoloog. Hierdoor hebben we voor Middelburg twee grote onderzoeksprojecten kunnen doen, namelijk proefsleuvenonderzoeken Sint Laurens Noord en Cleene Hooge. Dit heeft de inhuur van externe bureaus bespaard. De WAD heeft ook veel aan publiekswerking gedaan door verschillende lessen op scholente geven, lezingen op twee congressen te verzorgen en presentaties te verzorgen bij verschillende evenementen.

Samen met de Provincie Zeeland en adviseurs archeologie van alle Zeeuwse gemeenten heeft de WAD ook de eerste stappen gezet naar een Samenwerking maritieme archeologie Zeeland. Het doel hiervan is om de maritieme archeologie beter in zicht te krijgen en waar mogelijk te beschermen. De minister van OC&W heeft hiervoor een financiële impuls in het vooruitzicht gesteld.

De WAD is tenslotte overgegaan van de afdeling V&H naar de afdeling Leefomgeving. Samen met de collega’s van de gebouwde monumenten vormt de WAD nu het cluster Erfgoed. Hiermee beogen we een hechtere samenwerking tussen alle collega’s belast met erfgoedzaken.

Doelstelling 2. Bevorderen van de deelname aan en de kwaliteit van het sportieve en culturele aanbod in Middelburg

Brede SPUK/GALA

Het ministerie van VWS heeft samen met de VNG en VSG tot en met 2026 alle beschikbare middelen rondom preventie, sporten en bewegen gebundeld en ondergebracht in één specifieke uitkering (SPUK). Deze regeling richt zich op verschillende thema’s zoals: de Brede Regeling Combinatiefuncties, het Lokaal Sportakkoord, terugdringen gezondheidsachterstanden, kansrijke start, aanpak overgewicht, aanpak valpreventie, preventie, mentale gezondheid, leefomgeving, alcoholpreventie, versterken sociale basis, mantelzorg, een tegen eenzaamheid en welzijn op recept. Het afgelopen jaar hebben we vanuit het ministerie dan ook opnieuw financiële ruimte gekregen om hier interventies op te plegen.

Lokal Sportakkoord Middelburg

Ter uitvoering van het thema Lokaal Sportakkoord hebben we voor 2025 opnieuw een uitvoeringsbudget mogen ontvangen van het Rijk. Dit budget is bedoeld om lokale sportieve projecten en samenwerkingsverbanden in Middelburg te stimuleren. In 2025 hebben we zo 44 nieuwe lokale initiatieven financieel kunnen ondersteunen, allemaal ingediend via ons participatieplatform middelburgontmoet.nl en getoetst door een onafhankelijke kerngroep. Alle initiatieven zijn terug te vinden en te volgen op ons participatieplatform via Berichten over Lokaal Sport & Preventie Akkoord Middelburg | in Doe Mee op Middelburg Ontmoet

Brede Regeling Combinatiefuncties

Het tweede sportieve thema is de Brede Regeling Combinatiefuncties. Met deze regeling proberen we verschillende sectoren als Sport, Cultuur, Gezondheid, Zorg en Onderwijs meer met elkaar te verbinden. Ook in 2025 heeft een team van combinatiefunctionarissen en buurtsportcoaches zich weer ingezet om de verbinding tussen deze sectoren te realiseren. Samen met de gezamenlijke ministeries en VNG/VSG zetten ze zich in om vraaggericht de toeleiding en begeleiding naar sport-, beweeg- en cultuuraanbod te versterken, zodat meer Middelburgers actief betrokken raken bij en deelnemen aan sporten, bewegen en cultuur en daarmee gezonder, actiever en fitter worden. Het afgelopen jaar waren er opnieuw meer dan elf fte’s werkzaam als combinatiefunctionaris of buurtsportcoach in Middelburg, onderverdeeld bij vier werkgevers: Vizita, de gemeente Middelburg, Feel Fit Center Middelburg – Vlissingen en Cultuurpunt Walcheren.

Jeugdfonds Sport en Cultuur

In 2025 hebben we als gemeente opnieuw deelgenomen aan het Jeugdfonds Sport en Cultuur Zeeland. Hiermee kunnen kinderen en jongeren uit Middelburgse gezinnen met weinig geld toch lid worden van een sportclub of aan zwemmen, dans, muziek, beeldende kunst, theater of iets anders creatiefs deelnemen. Voor die kinderen betalen we de contributie/ het lesgeld en in bepaalde gevallen soms ook de benodigde attributen.

Het afgelopen jaar zijn er in totaal 594 aanvragen goedgekeurd, alweer 113 meer dan in 2024. Hiervan zijn 554 kinderen kosteloos lid geworden van een sportvereniging of gestart met zwemlessen en hebben 40 kinderen gebruik gemaakt van het culturele aanbod dat Middelburg te bieden heeft. De top drie sportactiviteiten waren zwemmen, voetbal en judo. De top drie cultuuractiviteiten waren dansen, muziek en scouting.

Volwassenfonds Sport en Cultuur

Sinds 2024 nemen we als gemeente ook deel aan het Volwassenfonds Sport en Cultuur waarmee ook volwassenen uit Middelburg met weinig geld lid kunnen worden van een sportclub of aan dans, muziek, beeldende kunst, theater of iets anders creatiefs kunnen deelnemen. Ook voor deze doelgroep betalen we vanaf nu de contributie of het lesgeld.

In het eerste jaar 2024 waren er nog 98 aanvragen goedgekeurd, voor het afgelopen jaar 2025 waren dit er 253 in totaal. Hiervan zijn 240 volwassenen kosteloos lid geworden van een sportvereniging en hebben dertien volwassenen gebruik gemaakt van het culturele aanbod dat Middelburg te bieden heeft. De top drie sportactiviteiten waren fitness, zwemmen en voetbal. De top drie cultuuractiviteiten waren yoga/pilates, muziek, zang en koor.

Sportaccommodaties

Na een geslaagde pilot bij voetbalvereniging Arnemuiden in 2024 zijn het afgelopen jaar ook op sportpark Veersepoort en bij voetbalvereniging Nieuwland succesvol robotmaaiers in gebruik genomen. Daarnaast is bij VV Nieuwland op veld 2 en de trainingsstrook ook een nieuwe beregeningsinstallatie aangelegd.

Op alle sportparken in Middelburg is de bestaande veldverlichting vervangen voor energiezuinige ledverlichting.

Op het tennispark bij MLTC/De Veste zijn na de renovatie van vier gravelbanen, de uitbreiding met twee padelbanen en de aanschaf en plaatsing van de geluidswal, allen voor rekening van de stichting en de tennisvereniging, het afgelopen jaar ook de zes kunstgrasbanen gerenoveerd. Mede dankzij een financiele bijdrage van de gemeente Middelburg van € 150.000,- voor de renovatie van de kunstgrasbanen is hiermee het volledige tennispark opgeknapt en kan het weer een zonnige toekomst tegemoed zien.

Tenslotte is er in samenwerking met de mountainbikevereniging De Zeeuwse Kust en de dorpsvereniging Sint Laurens gestart met de aanleg van een extra stuk mountainbikeroute op de geluidswal langs de N57 die aansluit op de huidige route vanaf De Belt langs het sportpark Veerse Poort. De route zal uiteindelijk een uitdagend parcours kennen dat geschikt zal zijn voor beginners, gevorderden, kinderen en volwassenen waarbij naast het mountainbiken ook aandacht zal zijn voor de biodiversiteit.

Doelstelling 3: Faciliteren van een onderscheidend evenementenaanbod, het hele jaar rond

Actualisatie evenementenbeleid

Op 13 maart 2025 is het Evenementenbeleid Gemeente Middelburg 2025-2028 vastgesteld door de raad. Naar aanleiding van de actualisatie van het evenementenbeleid is de Subsidieregeling Evenementen Middelburg 2025-2028 opgesteld en op 1 juli 2025 vastgesteld door het college. Daarnaast is een start gemaakt met het opstellen van locatieprofielen voor mogelijke evenementenlocaties.

Coördinatie van evenementen

Om de realisatie van het geactualiseerde evenementenbeleid te waarborgen is er ook een evenementencoördinator aangesteld. De evenementencoördinator is een vast aanspreekpunt voor inwoners en organisatoren en draagt daarmee bij aan een goede samenwerking tussen gemeente en evenementorganisatoren. Samen met de nieuwe subsidieregeling zorgt dit voor duidelijke communicatie over de richtlijnen en kaders waarbinnen evenementen georganiseerd kunnen worden.

Doelstelling 4: Investeren in vergroening en een ecologisch verantwoord groenbeheer in Middelburg

Vergroening en ecologisch verantwoord groenbeheer

Voor de verdere vergroening van de gemeente en een meer ecologisch verantwoord groenbeheer zijn op diverse locaties in Middelburg kwetterbosjes aangelegd, onder andere aan de Sportlaan, in het Ella Fitzgeraldpark, rond het Hart van Zuid en aan de Oostperkweg. Daarnaast zijn op meer dan vijftig locaties bloemenweides ingezaaid, waaronder aan de Hoogaers, de Singels en in het Ella Fitzgeraldpark.

Op het Bolwerk is om het groen te herstellen en versterken onderhoud uitgevoerd volgens het principe van syntropisch groenbeheer en er tenslotte ook een pilot uitgevoerd met sinusmaaien op de Overloper, in het Erasmuspark en op het Bolwerk.

Beleidsindicatoren

Wat heeft het gekost?

Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / - nadeel)

We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 50.000 of hoger toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000.