Sociaal Domein
Inleiding
Binnen het programma sociaal domein was 2025 een jaar dat in belangrijke mate bestond uit het verder uitwerken en voortzetten van reeds ingezet beleid. De beleidsdoelen uit het Middelburgs Model voor zorg en ondersteuning (preventie & normaliseren, kwaliteit van zorg- en dienstverlening en passende zorg), vormden daarbij wederom een belangrijk kader. Zo werkten we bijvoorbeeld aan het uitbreiden van niet-geindiceerde voorzieningen, en hebben we een nieuwe bestuursovereenkomst voor het azc Swerf-Rust afgesloten met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Daarnaast hebben we in 2025 diverse beleidskaders ontwikkeld - zoals het beleidskader Mensenrechten en het beleidskader Jeugd 2025-2028 - en zijn we het proces gestart om te komen tot een ontwerp voor het Stevig lokaal team (SLT) Middelburg.
Hieronder leest u wat de resultaten zijn voor de gestelde doelen binnen het programma sociaal domein 2025.

Beleidskader
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
Integrale verordening jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning gemeente Middelburg (2024)
Uitvoeringsagenda woon-, zorg- en welzijnsvisie gemeente Middelburg
Wat wilden we bereiken?
A Preventie & normaliseren
Door preventief te werken bevorderen we het weln en welbevinden van onze inwoners en voorkomen we de ontwikkeling van (zwaardere) zorg of ondersteuningsvragen. Zorgen voor laagdrempelige informatie en advies, en bereikbare en toegankelijke zorg en ondersteuning zijn hierbij belangrijke aandachtspunten. We zoeken samen met onze inwoners naar oplossingen in of zo dicht mogelijk bij het gewone leven. We bieden ondersteuning dicht bij de leefwereld van kinderen en gezinnen; in de thuissituatie, de kinderopvang en op school.
Doelstellingen:
We ontwikkelen een beleidskader jeugd
We continueren de versterking van laagdrempelige voorzieningen in de wijk
We continueren onze inzet om de verschuiving van zwaardere en individuele zorg, naar lichtere en collectieve vormen van zorg en ondersteuning mogelijk te maken
Het sociaal team voert haar diensten uit conform het dienstverleningsconcept
We ontwikkelen een ontwerp voor het sterke lokale team jeugd
B Kwaliteit van zorg- en dienstverlening
Kwalitatief goede zorg- en dienstverlening komt direct ten goede aan onze inwoners. Dat betekent onder andere dat we werken met goedopgeleide medewerkers, die luisteren naar en kijken vanuit het perspectief van de inwoner. Zij worden ondersteund door de juiste werkprocessen in organisaties waarin voldoende ruimte is voor leren en verbeteren. Dat geldt voor de zorg- dienstverlening die direct onder gemeentelijke aansturing valt, als ook voor zorg- en dienstverlening die we subsidiëren of inkopen. Integraliteit en vergaande samenwerking tussen en binnen organisaties in het sociaal domein zijn belangrijke voorwaarden om de kwaliteit te kunnen bieden.
Doelstellingen:
We continueren onze inzet op het versterken van de samenwerking tussen de afdeling Toegang in Middelburg (TIM) en het Sociaal Team Middelburg.
We werken aan het versterken van de integraliteit tussen de Wmo en de Participatiewet.
We ontwikkelen een uitvoeringsagenda wonen-zorg- welzijn.
We verbeteren onze communicatie naar buiten toe, met aandacht voor laaggeletterdheid en eenvoudig taalgebruik.
We werken stapsgewijs aan het versterken van onze informatiepositie in het sociaal domein.
C Passende zorg
Iedere Middelburger moet kunnen rekenen op passende zorg. Onder passend verstaan we kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar. Veiligheid voor onze (jeugdige) inwoners heeft hierbij een hoge prioriteit. De zorg die we bieden is waardegedreven. Dat wil zeggen dat de zorg in samenspraak met de inwoner wordt ingevuld, en uitgaat van positieve gezondheid.
Doelstellingen:
We besteden de nieuwe contracten Jeugdhulp aan.
We ontwikkelen een nieuwe Verordening Jeugdhulp.
We besteden de nieuwe contracten Beschermd Wonen aan.
We besteden een nieuwe contract woningaanpassing Wmo aan.
We werken aan het beheersen van de steeds maar stijgende vraag en kosten naar Jeugdhulp.
D Bijdragen aan bestaanszekerheid
Bestaanszekerheid is niet alleen de zekerheid van voldoende en voorspelbaar inkomen. Ook zekerheid om betaalbaar te wonen, toegang tot betaalbare zorg en het vrij zijn van schulden zijn noodzakelijke voorwaarden om de rust en ruimte te vinden die nodig is om je als mens te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. We willen ons de komende jaren inspannen om financiële de bestaanszekerheid van onze inwoners te versterken. Een belangrijk doel hierbij is het creëren van gelijke kansen voor kinderen in gezinnen met een minimum inkomen. Het beleidskader "Bestaanszekerheid, Meedoen en Inburgering" is daar de leidraad voor.
Doelstellingen:
We ontwikkelen een sluitende aanpak hulp bij schulden.
We houden vast aan een ruimhartig minimabeleid en onderzoeken waar we dit effectief kunnen versterken.
We zetten de samenwerking met het Jeugdeducatiefonds voort.
E Meedoen naar vermogen
We willen dat inwoners zich kunnen ontplooien en naar vermogen kunnen meedoen aan de samenleving. Iedereen verdient de kans om betekenisvol werk te doen. Of dat nu gaat om werk op de reguliere arbeidsmarkt, beschut werk, dagbesteding of vrijwilligerswerk. Als gemeente hebben we een taak om inwoners voor wie dat (tijdelijk) niet vanzelf gaat goede ondersteuning, begeleiding en scholingsmogelijkheden te bieden. Extra aandacht gaat hierbij uit naar de statushouders en (gezins)-migranten.
Doelstellingen:
We optimaliseren de governance bij de GR Orionis Walcheren.
We werken aan de ontwikkeling van een brede SROI-aanpak.
We stellen een transformatieplan voor een toekomstbestendig Werkleerbedrijf op.
We evalueren en continueren de uitvoering van de Wet inburgering.
We geven uitvoering aan de motie Vluchtelingen aan het werk.
We onderzoeken de kansen van het ontwikkelen van lokaal mensenrechtenbeleid.
F Bescherming van asielzoekers en Oekraïense ontheemden
Mensen op de vlucht voor oorlog of vervolging vanwege afkomst godsdienst, nationaliteit, seksuele voorkeur of politieke overtuiging verdienen onze bescherming. De gemeente Middelburg vangt al tientallen jaren mensen op die in Nederland een veilig onderkomen zoeken. Hier blijven we ons voor inspannen. Dit geldt zowel voor asielzoekers als voor Oekraïense ontheemden.
Doelstellingen:
We continueren de ontwikkeling van Cleene Hooge als locatie voor een nieuw AZC.
We geven uitwerking aan het in 2024 te nemen raadsbesluit aangaande de duur van openstelling AZC Swerf-Rust.
We continueren de opvang van Oekraïense ontheemden en zetten daarbij meer in op zelfredzaamheid.
Wat hebben we bereikt?
A Preventie & normaliseren
1: We ontwikkelen een beleidskader jeugd
Het beleidskader Jeugd 2025-2028 is op 25 september 2025 unaniem aangenomen door de gemeenteraad van de gemeente Middelburg.
2. We continueren de versterking van laagdrempelige voorzieningen in de wijk
Ook in 2025 is de subsidieregeling Algemene voorzieningen Sociaal Domein Middelburg 2023 - 2026 ingezet om diverse algemene voorzieningen te stimuleren, zoals:
Inloopvoorzieningen;
Welzijnswerk;
Maatschappelijke dienstverlening;
Sociaal team;
Slachtofferhulp;
Onafhankelijke clientondersteuning;
Mantelzorgondersteuning;
Vrijwilligersondersteuning.
Door de aanwezigheid van de algemene voorzieningen te stimuleren wordt preventief gewerkt en kunnen inwoners (blijven) deelnemen aan de maatschappij. Dit betekent ook dat er geen (of later) beroep wordt gedaan op de ondersteuning/zorg via de Wmo en/of de Jeugdwet. Naast de “gewone” algemene voorzieningen (mantelzorgondersteuning, vrijwilligersondersteuning, maatschappelijk werkt, welzijnswerk en onafhankelijke cliëntondersteuning) zetten we in op inloopvoorzieningen: dit zijn locaties waar activiteiten worden georganiseerd. Een aantal inloopvoorzieningen is gevestigd in een wijkcentrum of dorpshuis.
Daarnaast is, in de wijkcentra die we in eigen beheer hebben, het sociaal beheer geïmplementeerd. Sociaal beheer maakt een wijkcentrum laagdrempelig omdat het de drempel om binnen te lopen, mee te doen of hulp te vragen kleiner maakt. Door sociaal beheer worden de wijkcentra toegankelijker en uitnodigender. Bewoners voelen zich sneller welkom, activiteiten sluiten beter aan op wat er in de wijk speelt en vragen of zorgen worden sneller gesignaleerd. Zo worden de wijkvoorzieningen sterker, levendiger en beter verbonden met de buurt.
Tot slot hebben we het in 2023 gelanceerde online platform Middelburg Ontmoet in 2024 en 2025 verder ontwikkeld. Ook hebben we meer bekendheid bij onze inwoners aan het platform kunnen geven. Via diverse onderdelen op deze website, voor en door inwoners, brengen we voorliggende voorzieningen nog beter onder de aandacht.
3. We continueren onze inzet om de verschuiving van zwaardere en individuele zorg, naar lichtere en collectieve vormen van zorg en ondersteuning mogelijk te maken
De verschuiving van zwaardere, individuele jeugdhulp naar lichtere en meer collectieve vormen van ondersteuning blijft een belangrijk doel. Deze beweging vraagt om tijd, omdat het gaat om veranderingen in zowel de lokale werkwijze als in de samenwerking met verwijzers, aanbieders en partners in het sociaal domein. De ontwikkeling van het stevig lokale team (SLT) speelt hierin een centrale rol: door vroegtijdig en integraal te ondersteunen, kunnen we problemen eerder signaleren en escalatie in veel gevallen voorkomen. We zetten in op het verder ontwikkelen van collectieve en laagdrempelige voorzieningen, zodat gezinnen sneller passende ondersteuning kunnen ontvangen zonder direct aangewezen te zijn op specialistische jeugdhulp.
Hoewel directe effecten niet altijd onmiddellijk zichtbaar zullen zijn, blijft dit de meest kansrijke route om ondersteuning dichter bij inwoners te organiseren, hun zelfredzaamheid te vergroten en tegelijkertijd de inzet van zware zorg te verminderen. Deze koers draagt daarmee niet alleen bij aan het beheersen van de kosten, maar vooral aan het realiseren van passende en duurzame ondersteuning voor kinderen, jongeren en gezinnen.
4. Het sociaal team voert haar diensten uit conform het dienstverleningsconcept
Stichting Vizita heeft in 2025 haar dienstverlening verder doorontwikkeld. Op verschillende onderdelen komt dit overeen met het dienstverleningsconcept (2023) zoals een fysiek loket, website en zichtbaarheid op scholen en in de wijken. In 2025 is aandacht besteed aan de werkprocessen van de teams en de samenwerking tussen de verschillende vakgroepen van Vizita. Verder is een start gemaakt met het maken van werkafspraken van Stichting Vizita met Toegang in Middelburg (TIM) en Orionis Walcheren.
5. We ontwikkelen een ontwerp voor het sterke lokale team jeugd
Eind 2025 zijn we het proces gestart om te komen tot een ontwerp voor het Stevig lokaal team (SLT) Middelburg. Alle gemeenten in Nederland moeten in 2028 hun SLT's gerealiseerd hebben. Dit deden we samen met het brede netwerk van partijen dat straks zorg en ondersteuning moet gaan bieden vanuit het SLT. En met partijen die straks nauw moeten gaan samenwerken met het SLT. Daarvoor organiseerden we o.a. samen met de ondersteuningslijn van de VNG meerdere bijeenkomsten. In het beleidskader jeugd dat in 2025 werd vastgesteld, namen wij de kaders voor het SLT op. In 2026 wordt het ontwerp afgerond en vastgesteld door het college als basis voor de uitvoering van de volgende stap; de proof-of conceptfase in 2027.
B Kwaliteit van zorg- en dienstverlening
1. We continueren onze inzet op het versterken van de samenwerking tussen de afdeling Toegang in Middelburg (TIM) en het Sociaal Team Middelburg
Stichting Vizita heeft in 2025 tijd en aandacht besteed aan het inrichten en optimaliseren van haar eigen werkprocessen, teams en dienstverlening. In het najaar van 2025 is een start gemaakt met het doorontwikkelen van de klantroutes tussen sociaal team, Orionis Walcheren en TIM. Dit moet in 2026 verder vorm gaan krijgen.
2. We werken aan het versterken van de integraliteit tussen de Wmo en de Participatiewet
We hebben in 2025 een pilot uitgevoerd. Allereerst hebben de collega's van TIM en Orionis zich verdiept in elkaars werkwijze. Vervolgens bespraken ze 10 casussen anoniem. De pilot is hierna geëvalueerd.
Resultaten van de pilot zijn:
Er is meer begrip voor elkaars werkwijze;
Consulenten weten elkaar beter te vinden;
De consulenten van TIM konden op de casussen goed advies geven;
Orionis heeft meer kennis gekregen over voorliggende voorzieningen;
Een deel van de problematiek kan via het voorliggende veld worden aangepakt (bijvoorbeeld thuisbegeleiding zonder indicatie.
Op basis van deze bevindingen zijn afspraken gemaakt voor een structurele samenwerking. Een volgende stap wordt in 2026 gezet en richt zich op een onderzoek naar een gezamenlijke intake, een verkorte werkprocedure en de afstemming tussen dagbesteding en een traject naar werk.
3. We ontwikkelen een uitvoeringsagenda wonen-zorg- welzijn
De gemeenteraad heeft tijdens haar vergadering van 25 september 2025 het uitvoeringsprogramma van de woon-, zorg-, welzijnsvisie vastgesteld.
4. We verbeteren onze communicatie naar buiten toe, met aandacht voor laaggeletterdheid en eenvoudig taalgebruik
We zijn gestart met een meeleespanel. Dit panel bestaat uit een aantal inwoners waar we diverse brieven aan voorleggen. Het panel geeft advies over hoe deze brieven beter leesbaar gemaakt kunnen worden voor laaggeletterden. De eerste brieven zijn door het meeleespanel gelezen en van commentaar voorzien. Deze brieven worden hierop aangepast. Daarnaast kijken we naar briefhoofden en lettertype. Via taalhuis is een aantal nieuwe groepen gestart. Het bereik van het taalhuis stijgt hierdoor. Door het meeleespanel en de uitbreiding van de groepen stimuleren we de continue aandacht voor laaggeletterdheid, ook wat onze eigen communicatie betreft. Hierdoor borgen we de resultaten.
5. We werken stapsgewijs aan het versterken van onze informatiepositie in het sociaal domein
In 2025 verscherpten we onze afspraken om de samenwerking tussen de domeinen data, beleid en toegang te verbeteren. We besloten de rapportage sociaal domein te koppelen aan het reguliere proces van planning- en controle. We investeerden in gesprekken met Vizita om het dataleveringsproces voor het sociaal team te stimuleren. We zien dat het toegroeien naar een voldoende goede informatiepositie voor het brede sociaal domein veel vraagt van ons als gemeente en onze partners buiten. Ook in 2026 zal dit nog volop aandacht vragen. De focus zal dan o.a. liggen op het bouwen van de juiste dashboards.
C Passende zorg
1. We besteden de nieuwe contracten Jeugdhulp aan
De eerder geuite verwachting dat er nieuwe, hervormingsgerichte contracten konden ingaan, is niet gerealiseerd. Voor de periode januari 2026 tot en met juni 2026 zijn daarom overbruggingscontracten met bijbehorende tarieven afgesloten. Aansluitend wordt een overbruggingscontract voor de periode juni 2026 tot januari 2028 aanbesteed, dat inhoudelijk voortbouwt op het contract uit 2025 en de jaren daarvoor.
Het beleid blijft erop gericht om per 1 januari 2028 alsnog hervormingsgerichte contracten beschikbaar te hebben.
2. We ontwikkelen een nieuwe Verordening Jeugdhulp
In 2025 is de nieuwe Integrale verordening Jeugdhulp en Maatschappelijke ondersteuning gemeente Middelburg 2026 ontwikkeld. De verordening is op 8 januari 2026 door de gemeenteraad vastgesteld met uitzondering van artikel 28, lid 1 (Hoogte PGB Jeugd) en artikel 46, lid 1 (Hoogte PGB Wmo). Voor deze artikelen blijven de gelijknamige artikelen uit de oude verordening van kracht. Daarmee wordt er geen verlaging van het PGB tarief naar 75% ingevoerd. Het college komt in het 3e kwartaal 2026 met een integraal voorstel over pgb’s.
3. We besteden de nieuwe contracten Beschermd Wonen aan
Per 1 januari 2026 zijn de nieuwe contracten voor beschermd wonen ingegaan. Er zijn twee nieuwe producten toegevoegd, namelijk een perceel voor jongvolwassenen en het product time-out voorziening. Hiermee voldoen we aan de signalen en wensen van zowel gemeenten als zorgaanbieders.
4. We besteden een nieuw contract woningaanpassingen Wmo aan
De beoogde gezamenlijke Walcherse aanbesteding is niet gerealiseerd. De (Walcherse) aanbesteding is gepubliceerd maar heeft geen inschrijvers opgeleverd. Daarop is Walchers besloten van de aanbesteding af te zien. Middelburg organiseert de bouwkundige woningaanpassingen daarom zelf via een meervoudig onderhands traject, met eigen percelen/productgroepen in samenhang met de bestaande contracten voor trapliften en hulpmiddelen. Dit sluit aan bij het beperkte en overwegend kleinschalige volume en beperkt het risico op non-interesse/non-inschrijving.
5. We werken aan het beheersen van de steeds maar stijgende vraag en kosten naar Jeugdhulp
Eerder is al genoemd dat de hervormingsgerichte regionale aanbesteding, die moest bijdragen aan het afremmen van de groei van de jeugdhulpkosten, niet is gerealiseerd. De regio werkt aan nieuwe, hervormingsgerichte contracten, maar deze zullen op zijn vroegst in 2028 beschikbaar zijn. Dat betekent dat structurele effecten daarvan pas op langere termijn kunnen worden verwacht.
De huidige situatie vraagt om maatregelen die wel binnen onze eigen invloed liggen. Daarom richten we ons nu primair op het versterken van de lokale aanpak. Hoewel we voorzichtig moeten zijn met het doen van uitspraken over snelle resultaten, is duidelijk dat juist de lokale inzet de grootste kans biedt op positieve effecten. Door te investeren in een stevig lokaal team, heldere afspraken met verwijzers en het verder aanscherpen van onze werkwijze, vergroten we niet alleen de grip op de kostenontwikkeling, maar ook op de kwaliteit en toegankelijkheid van ondersteuning.
Ons belangrijkste doel blijft immers dat kinderen, jongeren en ouders tijdig passende hulp en ondersteuning krijgen, dicht bij huis en op een manier die daadwerkelijk helpt. Een sterke lokale organisatie is daarbij op dit moment de meest kansrijke route.
D Bijdragen aan bestaanszekerheid
1. We ontwikkelen een sluitende aanpak hulp bij schulden
Samen met Orionis hebben we het proces in kaart gebracht. Op een aantal onderdelen misten gerichte acties. Deze zijn in 2025 ontwikkeld. Concreet betekent dit dat:
De Voorzieningwijzer is gelanceerd;
Het lesprogramma Moneystart op het VSO/PRO en MBO gegeven werd;
Orionis extra geld kreeg voor extra begeleiding en nazorg van klanten, uitbreiding van het instrument budgetbeheer en inzet op ketensamenwerking;
Het netwerk kansrijke start een project rondom vroegsignalering uitvoert.
2. We houden vast aan een ruimhartig minimabeleid en onderzoeken waar we dit effectief kunnen versterken
In 2025:
Hebben wij onze informatievoorziening verder afgestemd op doelgroepen, door te starten met Moneystart, het uitbreiden van de leskist Kansrijk en het ontwikkelen van foldermateriaal;
Werkten we samen met Orionis een plan uit voor een meer integrale schuldhulpverlening;
Zijn we aangesloten bij SUN Nederland en begon de voorbereiding voor het vormen van een lokaal noodhulpbureau;
Vond er een werksessie met de commissie Maatschappelijke Zaken over het terugdringen van niet-gebruik minimaregelingen plaats;
Organiseerden we ook dit jaar een eindejaarsactie (20x5 challenge);
Hebben wij extra geïnvesteerd in het minimabeleid door 30 happy-boxen te verspreiden via de Voedselbank, organiseerden wij lokaal de verspreiding van babystartpakketten en breiden wij de Menstruatie Uitgifte Punten uit.
3. We zetten de samenwerking met het Jeugdeducatiefonds voort
In 2025 zijn zes scholen aangesloten. Al deze scholen hebben goed gebruik van het fonds gemaakt. De aanvragen variëren van excursies, schaatsen, gymkleding, kadootjes voor feestdagen tot individuele aanvragen als therapie voor rouwverwerking, fiets en een bed. Daarnaast biedt Bol.com in samenwerking met het jeugdeducatiefonds gratis boeken aan. In 2025 zijn er 240 boeken aan Middelburgse kinderen gegeven.
E Meedoen naar vermogen
1. We optimaliseren de governance bij de GR Orionis Walcheren
De drie Walcherse gemeenteraden hebben in hun vergadering van januari 2026 ingestemd met de laatste wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Orionis Walcheren. Het betrof de stemverhouding. Met deze wijziging is geregeld dat:
Iedere gemeente twee leden in het algemeen bestuur heeft;
Het stemgewicht afhankelijk is van het aantal inwoners
Er geen vetorecht meer is;
GR Orionis Walcheren voortaan alleen nog maar gewijzigd kan worden als alle drie de gemeenten daartoe besluiten.
Hiermee is het traject van de optimalisering van de governance afgesloten.
2. We werken aan de ontwikkeling van een brede SROI-aanpak
De DVO Groen heeft naar tevredenheid gewerkt. Deze wordt in 2026 voortgezet. Ook het Middelburgse actieplan Social Return is in uitvoering. Een gemeentebrede werkgroep monitort de uitvoering. De overeenkomst met de medewerker die via de bedrijfsanalyse is aangesteld, is verlengd. Het plan heeft op één onderdeel vertraging: vanwege ziekte bij Orionis Walcheren is de Walcherse SROI-coördinator nog niet geworven. We zijn hierover in gesprek met Orionis Walcheren.
3. We stellen een transformatieplan voor een toekomstbestendig Werkleerbedrijf op
Het transformatieplan is opgesteld en door de drie Walcherse gemeenteraden in de vergaderingen van januari februari 2026 besproken. Het Algemeen Bestuur stelt het plan naar verwachting in maart 2026 vast.
4. We evalueren en continueren de uitvoering van de Wet inburgering
De evaluatie is uitgevoerd. De evaluatie bestond uit een kwalitatief deel (gesprekken met Stichting Vizita, Orionis en Vluchtelingenwerk) en een kwantitatief deel (enquête onder inburgeraars). De evaluatie leverde veel waardevolle informatie op. Inburgeraars waren over het algemeen heel positief. Zij voelen zich thuis in hun buurt, hebben sociale contacten en zijn tevreden over het Participatieverklaringstraject en de lessen Nederlands. Ook medewerkers van Stichting Vizita, Orionis Walcheren en Stichting Vluchtelingenwerk waren overwegend positief. Inburgeraars integreren beter, er is veel maatwerk en individuele begeleiding, de sleutelpersonen en de Meedoenbalie zijn van grote meerwaarde.
Natuurlijk kwamen er ook verbeterpunten uit de evaluatie. Hierover hebben we met de diverse organisaties afspraken gemaakt.
5. We geven uitvoering aan de motie Vluchtelingen aan het werk
Orionis heeft een plan van aanpak gemaakt. Dit richt zich op de groep statushouders uit zowel de oude als de nieuwe wet, die tot voor kort weinig of geen begeleiding kregen richting werk of participatie. Sinds de start van het project begin 2025 zijn meer dan 85 statushouders gesproken.
De intake is bewust breed opgezet. Orionis heeft bij ruim 85 statushouders een eerste verkenning gedaan. Daarbij keken ze niet alleen naar werk, maar ook naar zaken als gezondheid, thuissituatie, dagstructuur, motivatie en belemmeringen. Op basis van deze brede intake zijn ongeveer 35 deelnemers toegeleid naar het plan. Zij zijn gekoppeld aan een klantmanager en worden gericht begeleid richting werk – binnen een termijn van maximaal achttien maanden.
6. We onderzoeken de kansen van het ontwikkelen van lokaal mensenrechtenbeleid
Het beleidskader mensenrechten is vastgesteld, samen met de uitvoeringsagenda. Aan de acties op de uitvoeringsagenda zal de komende jaren uitvoering worden gegeven.
F Bescherming van asielzoekers en Oekraïense ontheemden
1. We continueren de ontwikkeling van Cleene Hooge als locatie voor een nieuw AZC
In 2025 is de gebiedsontwikkeling van Cleene Hooge verder vormgegeven. Een co-productie van gemeente, landschapsarchitect, COA en architect voor het COA heeft geleid tot ontwerpen voor de landschappelijke inrichting van het gebied en de gebouwen en het terrein van het azc. In 2025 heeft nog participatie plaatsgevonden over de groene inpassing van de nieuwe woonwijk op Cleene Hooge. De input hiervan is meegenomen in het beplantingsplan van de landschapsarchitect. Voorts is een start gemaakt met de ruimtelijke onderzoeken ten behoeve van de vergunningaanvragen.
Er is nog geen start gemaakt met de evaluatie van de participatie, omdat in het najaar nog participatie heeft plaatsgevonden over de groene inpassing.
Zodra de civieltechnische voorbereidingen en het bestek gereed zijn wordt de aannemer aanbesteed.
2. We geven uitwerking aan het in 2024 te nemen raadsbesluit aangaande de duur van openstelling AZC Swerf-Rust
Er is een nieuwe bestuursovereenkomst voor het azc Swerf-Rust afgesloten tussen gemeente en COA. Gemeente en Woongoed hebben een start gemaakt met de voorbereiding van de planvorming op deze locatie voor de periode na het vertrek van het azc.
3. We continueren de opvang van Oekraïense ontheemden en zetten daarbij meer in op zelfredzaamheid
In 2025 zijn we gestart met het innen van de eigen bijdrage. Dit loopt goed. Verder stimuleren we bewoners om zich in te schrijven bij Woongoed om zelfstandig te kunnen gaan huren. Bij vragen van bewoners maken we steeds meer de afweging of zij het zelf kunnen oplossen of dat wij dat voor hen moeten doen, bijvoorbeeld omdat ze in een gezamenlijke voorziening wonen. Voor de nieuwe locatie Buitenruststraat, met veel gedeelde voorzieningen, voorzien we niet in algehele schoonmaak, maar enkel het trappenhuis, de entree en de keuken. Voor het overige doen de bewoners het zelf en maken hiervoor zelf afspraken met elkaar. In 2025 is het toezicht in de locaties gehalveerd, omdat steeds minder toezicht nodig is, maar deze vooral door bewoners werd ingezet om hen te helpen bij zaken die ze eigenlijk ondertussen zelf moeten kunnen doen.
Beleidsindicatoren
Beleidsindicatoren | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
Banen [per 1.000 inwoners van 15-64 jaar] | Middelburg | 804,8 | 822,2 | 817,9 | 831,7 | nnb |
Nederland | 805,5 | 825,4 | 836,6 | 850,2 | nnb | |
Jongeren met een delict voor de rechter [%] | Middelburg | 2,0 | 2,0 | 1,0 | nnb | nnb |
Nederland | 1,0 | 1,0 | 1,0 | nnb | nnb | |
Kinderen in uitkeringsgezin [%] | Middelburg | 7,0 | 7,0 | 7 | 7 | nnb |
Nederland | 6,0 | 6,0 | 6 | 6 | nnb | |
Netto arbeidsparticipatie [%] | Middelburg | 70,8 | 71,90 | 73,00 | 73,7 | nnb |
Nederland | 70,4 | 72,20 | 73,00 | 73,2 | nnb | |
Werkloze jongeren [%] | Middelburg | 2,0 | 2,0 | 2 | 2 | nnb |
Nederland | 2,0 | 1 | 2 | 2 | nnb | |
Personen met een bijstandsuitkering [per 10.000 inwoners] | Middelburg | 432,1 | 384,4 | 370,1 | 374,1 | 297,1 |
Nederland | 431,2 | 366,7 | 344,8 | 343,6 | 281,2 | |
Lopende re-integratievoorzieningen [per 10.000 inwoners van 15-64 jaar] | Middelburg | 69,0 | 89,2 | 104,1 | 126,8 | nnb |
Nederland | 133,0 | 197,7 | 191.5 | 203,1 | nnb | |
Jongeren met jeugdhulp (in % van alle jongeren tot 18 jaar) [%] | Middelburg | 14,2 | 11,9 | 16,3 | 17,5 | nnb |
Nederland | 13,2 | 10,7 | 13,9 | 14 | nnb | |
Jongeren met jeugdbescherming (in % van alle jongeren tot 18 jaar) [%] | Middelburg | 1,7 | 1,4 | 1,5 | 1,5 | nnb |
Nederland | 1,2 | 1,1 | 1,1 | 1 | nnb | |
Jongeren met jeugdreclassering (in % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) [%] | Middelburg | 0,6 | 0,5 | 0,4 | 0,3 | nnb |
Nederland | 0,3 | 0,3 | 0,3 | 0,4 | nnb | |
Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo [per 10.000 inwoners] | Middelburg | 720,0 | 700,0 | 710,0 | 730 | 680 |
Nederland | 702,0 | 710,0 | 700,0 | 720 | 660 |
Wat heeft het gekost?
Sociaal domein | Begroting 2025 | Begroting 2025 na wijziging | Realisatie 2025 | Verschil 2025 (+ voordeel, -nadeel) |
|---|---|---|---|---|
Lasten | ||||
6.01.0 Samenkracht en burgerpart | 8.039 | 11.685 | 10.367 | 1.318 |
6.03.0 Inkomensregelingen | 35.846 | 37.934 | 37.427 | 507 |
6.04.0 WSW en beschut werken | 5.631 | 6.214 | 6.389 | -176 |
6.05.0 Arbeidsparticipatie | 3.359 | 2.967 | 3.003 | -36 |
6.21.0 Toegang en eerstel vz WMO | 673 | 673 | 658 | 15 |
6.22.0 Toegang eerstelijns vz jeugd | 1.983 | 2.137 | 1.916 | 220 |
6.23.0 Toegang en eerstel vz integr | 6.123 | 6.396 | 6.373 | 23 |
6.60.0 Hulpmiddelen en diensten WMO | 2.736 | 2.929 | 2.940 | -11 |
6.71.1 Huishoudelijke hulp WMO | 4.506 | 5.182 | 5.040 | 142 |
6.71.2 Begeleiding WMO | 3.694 | 3.849 | 3.735 | 114 |
6.71.3 Dagbesteding WMO | 2.637 | 2.522 | 2.449 | 73 |
6.75.1 Jeugdhulp ambulant lokaa | 102 | 102 | 194 | -92 |
6.75.2 Jeugdhulp ambulant regionaal | 9.915 | 10.478 | 14.642 | -4.164 |
6.75.3 Jeugdhulp ambulant landelijk | 0 | 0 | 756 | -756 |
6.76.1 Jeugdhulp met verblijf lokaal | 110 | 110 | 112 | -2 |
6.76.2 Jeugdhulp met verblijf region | 9.757 | 10.849 | 7.120 | 3.729 |
6.76.3 Jeugdhulp met verblijf landel | 860 | 818 | -0 | 818 |
6.79.1 PGB WMO | 430 | 265 | 300 | -35 |
6.79.2 PGB Jeugd | 170 | 445 | 510 | -65 |
6.81.2 Maatsch en vrouwenopv WMO | 160 | 24 | 124 | -101 |
6.82.1 Jeugdbescherming | 1.469 | 1.281 | 1.269 | 12 |
6.82.2 Jeugdreclassering | 242 | 227 | 187 | 40 |
6.92.0 Coordinatie en beleid jeugd | 32 | 24 | 17 | 7 |
Totale Lasten | 98.473 | 107.109 | 105.528 | 1.581 |
Baten | ||||
6.01.0 Samenkracht en burgerpart | -642 | -5.133 | -4.979 | -155 |
6.03.0 Inkomensregelingen | -23.421 | -24.131 | -24.807 | 676 |
6.21.0 Toegang en eerstel vz WMO | 0 | 0 | 13 | -13 |
6.23.0 Toegang en eerstel vz integr | -58 | -112 | -229 | 117 |
6.60.0 Hulpmiddelen en diensten WMO | -172 | -222 | -238 | 17 |
6.71.1 Huishoudelijke hulp WMO | -362 | -362 | -408 | 46 |
6.81.2 Maatsch en vrouwenopv WMO | 0 | -581 | -603 | 22 |
Totale Baten | -24.654 | -30.541 | -31.250 | 709 |
Totaal Sociaal domein | 73.819 | 76.568 | 74.278 | 2.290 |
Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / - nadeel)
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 50.000 of hoger toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000.
Omschrijving (bedragen × € 1.000) | Afwijking Lasten | Afwijking Baten | Structureel J/N |
|---|---|---|---|
6.01.0 Samenkracht en burgerparticipatie | |||
Nieuwe wet inburgering | 346 | -445 | N |
De subsidies van de uitvoeringspartijen worden op basis van nacalculatie vastgesteld. Omdat de taakstelling lager is uitgevallen in 2025, zullen de nacalculaties dus ook uitwijzen dat er een lager subsidiebedrag moet worden vastgesteld. Deze te verwachten terug te betalen subsidie over 2025 is derhalve al voorzien in de exploitatie. | |||
Vluchtelingenopvang Oekraïne | 583 | 247 | N |
De baten uit de specifieke uitkering voor de opvang van Oekraïense ontheemden vallen hoger uit dan begroot. In de begroting is uitgegaan van een raming op basis van het aantal beschikbare opvangplekken vermenigvuldigd met het normbedrag per plek. In de realisatie is daarnaast ook de mogelijkheid benut om werkelijke kosten voor gemeentelijke opvang Oekraïners (GOO) en particuliere opvang Oekraïners (POO) te declareren. Deze kosten worden uitgevoerd via een dienstverleningsovereenkomst bij Orionis. Aangezien de verantwoording van deze werkelijke bestedingen pas aan het einde van het jaar beschikbaar komt, konden deze baten niet eerder worden bijgesteld. Dit leidt tot een hogere realisatie ten opzichte van de oorspronkelijke raming. Bij de najaarsbrief is een overheveling van € 7 miljoen voor aangemeld. Bij het opstellen van de jaarstukken is gebleken dat deze inschatting te laag is geweest en er minder uitgaven zijn gedaan dan ingeschat. Voorgesteld wordt om het resterende bedrag aanvullend te reserveren via saldobestemming voor komende jaren. | |||
Vizita collectief | 185 | 0 | N |
Het overschot hangt samen met een wijziging in de wijze van financiering gedurende het jaar, waardoor de uitgaven anders zijn verantwoord dan oorspronkelijk begroot. Om beschikbare middelen doelmatig in te zetten en te voorkomen dat middelen terugvloeien naar het Rijk, is achteraf gebruik gemaakt van middelen uit de Brede SPUK voor activiteiten die binnen de doelstellingen van deze regeling passen. Hierdoor zijn een deel van de kosten via deze specifieke uitkering gedekt. De definitieve inzet van de Brede SPUK middelen waren nog niet bekend tijdens de najaarsbrief. | |||
Participatietrajecten | 53 | 0 | N |
Vanuit dit budget worden diversen initiatieven inzake participatie bekostigd. Bij de najaarsbrief was de verwachting dat dit budget ingezet zou worden in 2025, echter is het budget niet volledig besteed. | |||
Wijkcentra | -97 | 0 | N |
Bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2024 is € 82.000 gereserveerd voor het Sociaal beheer van de wijkcentra. Dit is ingezet voor de inhuur van personeel, maar dit heeft meer gekost en hierdoor is een incidenteel nadeel. Om dit in de toekomst te voorkomen heeft de gemeenteraad bij de begroting 2026 extra geld beschikbaar gesteld voor het sociaal beheer van de wijkcentra's. | |||
6.03.0 Inkomensregelingen | |||
TOZO | 182 | -182 | N |
De definitieve TOZO uitkeringen aan ondernemers zijn vastgesteld. Deze vaststellingen hebben geleid tot terugbetalingen en deze moeten terugbetaald worden aan het Rijk. | |||
Specifieke uitkering toeslagenproblematiek | -523 | 594 | N |
De gemeenschappelijke regeling Orionis voert de regeling toeslagenproblematiek uit. Jaarlijks wordt achteraf een opgaaf van de lasten en baten ontvangen die hieruit voortvloeien. | |||
GR Orionis Buig | 214 | 224 | N |
Conform memo actieve informatie d.d. 2 december 2025 is de 4e begrotingswijziging 2025 niet verwerkt in de begroting, maar direct in het jaarrekeningresultaat . Tevens vindt voorafgaand aan het opstellen van de jaarrekening een afrekening plaats op basis van de werkelijke kosten en opbrengsten binnen verschillende componenten binnen Orionis. Hierbij wordt het verschil gepresenteerd tussen de gerealiseerde uitgaven en de begrote bijdragen. Deze afrekening vindt plaats na de najaarsbrief. Daarnaast worden de inkomsten vanuit de BUIG altijd opgenomen op basis van de begroting van Orionis. Het definitieve BUIG-budget is vastgesteld door het Rijk en wijkt hiervan af. | |||
Minimabeleid | 726 | 0 | N |
Bij het vaststellen van het beleidskader bestaanszekerheid is besloten om geld dat in het ene jaar over is, door te schuiven naar het volgende jaar. Dit om het budget beschikbaar te houden voor minima. Daarom is bij de najaarsbrief een overheveling aangevraagd. Wij menen dat deze overheveling voor 2026 voldoende is. Naast deze overheveling, resteert een positief saldo. Oorzaken hiervoor zijn: geen extra energietoeslag (rijksbeleid), minder kosten eindejaarsactie, latere start SUN, minder kosten Geldfit, geen verhoging collectieve zorgverzekering in 2025 en de uitbreiding minimaregelingen zijn nog niet gerealiseerd in afwachting van onderzoek naar niet-gebruik. | |||
6.04.0 Begeleide participatie | |||
Wet sociale werkvoorziening (Orionis) | -176 | 0 | N |
Zie toelichting GR Orionis BUIG taakveld 6.03.0 Inkomensregelingen | |||
6.22.0 Toegang eerstelijnsvoorzieningen jeugd | |||
Inkoop Jeugdzorg toegang | 220 | 0 | N |
Bij de bestuursrapportages over het jaar 2025 is de begroting bijgesteld op basis van de ontvangen prognoses vanuit IJZ. De uiteindelijke realisatie van de jeugdlasten bedraagt € 25,6 miljoen ten opzichte van een begrote € 25,5 miljoen. Hiermee sluiten de werkelijke lasten nagenoeg aan op de (bijgestelde) begroting. De afwijking wordt verklaard door verschillen in de gerealiseerde zorginzet ten opzichte van de laatste prognoses. Conform de BBV worden de jeugdlasten binnen de wettelijk voorgeschreven taakvelden verantwoord. Gedurende het jaar 2025 heeft conform de BBV een wijziging plaatsgevonden binnen bepaalde taakvelden van de jeugdlasten. De administratieve verwerking heeft plaatsgevonden bij de afrekening vanuit IJZ en betreffen enkel een verschuiving van de lasten en zijn dus budgetneutraal. | |||
6.23.0 Toegang eerstelijnsvoorzieningen integraal | |||
TIM | -117 | 117 | N |
Gedurende het jaar zijn baten ontvangen wegens detachering aan buurtgemeenten en subsidierelaties, deze afspraken zijn niet voorspelbaar en dus niet begroot. De middelen zijn ingezet ter dekking van de salarislasten. | |||
6.71.1 Huishoudelijke hulp WMO | |||
Huishoudelijke zorg | 200 | 0 | N |
Binnen enkele WMO-voorzieningen wordt een overschot gepresenteerd, dit hangt samen met wachttijden bij aanbieders. Hierdoor is minder zorg geleverd dan geraamd. Gezien het karakter van de zorg en de daarbij horende onvoorspelbaarheid is voorzichtigheidshalve geen bijstelling van de begroting gedaan bij de najaarsbrief. | |||
Huishoudelijke hulp | -58 | 0 | N |
De vraag naar huishoudelijke hulp blijft structureel relatief hoog, onder andere door vergrijzing en langer zelfstandig wonen, waardoor meer inwoners een beroep doen op deze vooorziening. Bij het opstellen van de begroting is dit onderdeel al bijgesteld met circa € 650.000. Echter is gebleken dat dit niet toereikend is geweest. De uitgaven binnen deze voorziening zijn moeilijk te begroten. De ontwikkeling wordt gedurende het jaar nauwlettend gemonitord. Indien nodig worden bijstellingen meegenomen in de bestuursrapportage. | |||
6.71.2 Begeleiding WMO | |||
Begeleiding | 114 | 0 | N |
Zie toelichting Huishoudelijke Zorg taakveld 6.71.1. | |||
6.71.3 Dagbesteding WMO | |||
Dagbesteding | 51 | 0 | N |
Zie toelichting Huishoudelijke Zorg taakveld 6.71.1. | |||
6.75.1 Jeugdhulp ambulant lokaal | |||
Vervoer geestelijke gezondheidszorg | -92 | 0 | N |
We zien een toename van het aanvragen aanvragen voor vervoer. Met ingang van 2026 is een nieuwe verordening vastgesteld, bij de tussenrapportages 2026 zal worden beoordeeld of het budget structureel moet worden bijgesteld. | |||
6.75.2 Jeugdhulp ambulant regionaal | |||
Inkoop Jeugdzorg ambulant regionaal | -4.164 | 0 | N |
Zie toelichting Inkoop Jeugdzorg toegang taakveld 6.22.0 | |||
6.75.3 Jeugdhulp ambulant landelijk | |||
Inkoop Jeugdzorg ambulant landelijk | -756 | 0 | N |
Zie toelichting Inkoop Jeugdzorg toegang taakveld 6.22.0 | |||
6.76.2 Jeugdhulp met verblijf regionaal | |||
Jeugdhulp met verblijf regionaal | 3.729 | 0 | N |
Zie toelichting Inkoop Jeugdzorg toegang taakveld 6.22.0 | |||
6.76.3 Jeugdhulp met verblijf landelijk | |||
Jeugdhulp met verblijf landelijk | 818 | 0 | N |
Zie toelichting Inkoop Jeugdzorg toegang taakveld 6.22.0 | |||
6.79.2 PGB Jeugd | |||
PGB jeugd | -65 | 0 | N |
Tijdens de jaarstukken 2024 is een inschatting gemaakt van de te verwachten kosten aan de hand van het percentage werkelijk bestede lasten ten opzichte van het budget . Bij de werkelijke afrekening is gebleken dat het percentage hoger is uitgevallen dan vooraf ingeschat. | |||
6.81.2 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) | |||
Opvang dak en thuisloosheid | -99 | 0 | N |
Bij de bestemming van het jaarresultaat 2024 is budget beschikbaar gesteld voor preventiemiddelen. Tevens is er vanuit het Regiobudget beschermd wonen en opvang in 2025 wederom preventie middelen beschikbaar gesteld voor alle Zeeuwse gemeenten. En het CZW heeft in 2025 een eenmalige subsidie verstrekt voor de realisatie van een Skaeve Huse voorziening. Het tekort wordt veroorzaakt, doordat de overheveling bij de najaarsbrief te hoog is ingeschat. De toevoeging aan de reserve is hierdoor ook lager en per saldo is deze afwijking budgetneutraal. | |||
Overig | 307 | 154 | N |
Totaal Sociaal Domein | 1.581 | 709 | |
