Weerstandsvermogen en Risicobeheersing

Inleiding

De gemeente Middelburg onderkent het belang van risicomanagement. Het gaat hierbij om het beheersen van risico's die de bedrijfsvoering kunnen belemmeren. In deze paragraaf worden de risico's in relatie tot de financiële weerstand gelegd. Daarnaast wordt ingegaan op de risico's die andere dan financiële gevolgen hebben voor de gemeente. Te denken valt hierbij aan imagoschade.

Deze paragraaf is als rapportage een onderdeel van het risicomanagementproces en geeft inzicht in het weerstandsvermogen van de gemeente Middelburg. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële draagkracht van de gemeente indien zich onvoorziene tegenvallers voordoen.

De paragraaf verwoordt in het kort uit welke componenten het weerstandsvermogen bestaat en waar de uitgangspunten van het risicomanagement zijn vastgelegd (beleid). Verder wordt inzicht gegeven in:

• de opbouw van het risicoprofiel (de gesignaleerde risico's)

• de opbouw van de weerstandscapaciteit (vrije middelen om de gesignaleerde risico's in financiële zin op te kunnen vangen)

• het weerstandsvermogen (koppeling van de risico's en de weerstandscapaciteit).

Tot slot wordt inzicht gegeven in de risico's waarvan de gevolgen niet (alleen) financieel van aard zijn.

Beleidskader

Risicomanagementbeleid

Het beleid dat de gemeente voert ten aanzien van risicomanagement is vastgelegd in een risicomanagementbeleidsnotitie. Dit beleid is in 2020 herzien en in 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. Belangrijkste wijziging is dat de focus van risicomanagement wordt verbreed. Voorheen lag de focus voornamelijk op risico's met financiële gevolgen. Nu worden risico's met andere gevolgen in kaart gebracht, zoals imagoschade. In dit beleidsstuk is de werkwijze vastgelegd en zijn de uitgangspunten bepaald ten aanzien van het risicomanagementproces. Op basis van dit beleidsstuk is deze paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing opgesteld.

De gemeente is verplicht zowel in de programmabegroting als in de programmarekening de risico’s te vermelden die de financiële positie van de gemeente kunnen beïnvloeden.

Bij het opstellen van de programmabegroting en jaarrekening dient een zo goed mogelijk beeld van kwantificeerbare risico’s aanwezig te zijn. Dat betekent evenwel niet dat in de gemeentelijke huishouding geen financiële risico’s meer aanwezig zouden zijn. Net als iedere andere organisatie heeft ook de gemeente bij de uitvoering van haar taken te maken met onzekerheden die kunnen leiden tot financiële nadelen.

Wat is weerstandsvermogen?

Het weerstandsvermogen bestaat uit:

• De weerstandscapaciteit. Dit zijn de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten te dekken.

• Alle risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd en die van materiële betekenis kunnen zijn.

Voorwaarden in een continu proces

Risicomanagement heeft op het niveau van de raad, het college en het ambtelijk management een structurele plek gekregen binnen de planning- en controlcyclus. Voor de raad betekent dit dat bij zowel de begroting als bij de jaarrekening gerapporteerd wordt over hoe risico’s zich ontwikkelen en hoe deze zich verhouden tot de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit.

Eén van de voorwaarden voor een adequaat risicomanagement is dat bestuurlijke doelstellingen voor programma’s, strategische projecten en grondexploitaties helder zijn. Verder is het noodzakelijk dat zowel bestuur als management zich bewust is dat risicomanagement onderdeel is van het normaal besturen en managen van de gemeente. Dit betekent dat het inventariseren van risico’s, het inschatten ervan en het treffen van maatregelen voortdurend in de praktijk wordt uitgevoerd.

Risico's met financiële gevolgen

Uitkomsten inventarisatie

Het risicoprofiel is zeer divers van aard. Zowel grote als relatief kleinere risico’s, risico’s met interne of externe oorzaak en operationeel dan wel strategisch van aard zijn genoemd.

Om het risicoprofiel te structureren wordt gebruik gemaakt van risicocategorieën. Hierdoor kunnen risico’s naar soort worden gerangschikt. Verder is inzichtelijk wat de risicoscore (kans x gevolg) is, voor en na het implementeren van beheersmaatregelen. Om een risicoweging mogelijk te kunnen maken wordt elk risico gekwantificeerd op kans van voorkomen en geldelijk gevolg. Voor zowel kans als gevolg is een vijftal klassen gedefinieerd waardoor de uiteindelijke risicoscore ligt tussen de 0 (minimaal) en 25 (maximaal).

Beheersmaatregelen

Soms is het mogelijk om voor de geïdentificeerde risico’s beheersmaatregelen te treffen. De getroffen maatregelen zijn bedoeld om óf de kans van een risico te verlagen óf de gevolgen te reduceren. Hierdoor neemt de risicoscore af en neemt de totale impact van de risico’s op de organisatie ook af. Beheersmaatregelen zijn te onderscheiden in twee categorieën; financieringsmaatregelen en control-maatregelen. Een financieringsmaatregel is een maatregel waarbij het risico niet gereduceerd wordt, maar dat er financieel gezien dekking voorhanden is als het risico zich daadwerkelijk voordoet. Om risicomanagement effectief te laten zijn is het daarnaast wenselijk om bij het benoemen van beheersmaatregelen te kijken naar control-maatregelen. Dit zijn maatregelen die de kans van optreden of de directe gevolgen van een risico kunnen reduceren.

De risicokaart

Om meer inzicht te krijgen in de spreiding van de risico’s naar kans van optreden en gevolg, wordt gebruik gemaakt van de risicokaart (zie de figuur hieronder). De nummers in de risicokaart corresponderen met de aantallen risico’s die zich in het desbetreffende vak van de risicokaart bevinden. Daarmee wordt direct inzichtelijk hoe de risico’s zijn verdeeld over het groene, oranje en rode gebied.

Een risicoscore in het groene gebied, vormt geen direct gevaar voor de continuïteit van de organisatie. Risico’s die in het oranje gebied zitten vragen om aandacht. Ze vormen individueel nog geen reëel gevaar voor de continuïteit van de organisatie, maar naarmate de tijd vordert, kan het risico wel een bedreiging gaan vormen. Voor deze risico’s wordt het dan ook aangeraden niet lang te wachten met het uitvoeren van beheersmaatregelen.

In de risicokaart wordt duidelijk dat er zich relatief veel risico’s in de groene en oranje zone bevinden, onder/midden in de risicokaart. Bij beheersing van deze risico’s die veel voorkomen kan op de korte termijn kostenreductie gerealiseerd worden en op de langere termijn serieuze bedreigingen ten aanzien van de continuïteit van de bedrijfsvoering worden voorkomen.

Een risico dat zich bevindt tegen of in het rode gebied, vereist directe aandacht om te voorkomen dat de continuïteit van de organisatie wordt bedreigd. De gemeente Middelburg kent een aantal van deze risico’s. Dit zijn ook de risico’s die een zware weging hebben binnen de top 10 van de gesignaleerde risico’s binnen onze gemeente, gelet op financiële impact op de organisatie.

Weerstandscapaciteit

Op basis van het geconsolideerde risicoprofiel van de gemeente Middelburg kan worden bepaald hoeveel geld benodigd is om alle risico’s te kunnen financieren. De benodigde weerstandscapaciteit wordt berekend op basis van een risicosimulatie (Monte Carlo methode). Uitgangspunt hierbij is een statistische benadering die er van uit gaat dat nooit alle risico’s zich én tegelijk, én in hun maximale omvang voordoen. Door deze benadering kan op een verantwoorde manier minder vermogen aan worden gehouden.

In totaal zijn er voor de gemeente 26 risico’s geïdentificeerd en gekwantificeerd. Het onderdeel “wijzigingen in risicoprofiel” verderop in deze paragraaf, bevat een toelichting op hoofdlijnen op de mutaties die binnen het risicoprofiel hebben plaatsgevonden.

Rekening houdend met de inschatting van kans op voorkomen en verwacht geldelijk gevolg, kan op basis van de Monte Carlo techniek bepaald worden dat in 90% van de simulaties het totale risicobedrag niet boven de € 21,7 miljoen uitstijgt.

Risico top 10

In de hiernavolgende tabel wordt de top 10 risico’s van de gemeente Middelburg gerangschikt naar financiële impact weergegeven. Het percentage geeft in grote lijnen de weging van het betreffende risico aan ten opzichte van het totaal aan risico’s. Hieruit is af te leiden dat de top 10 risico’s een weging heeft van 99% in het totaal van de geïnventariseerde risico’s.

Wijzigingen in risicoprofiel ten opzichte van risicoprofiel Begroting 2026

De omvang van het risicoprofiel is ten opzichte van de vorige rapportage (begroting 2026) met € 3,7 miljoen toegenomen naar € 21,7 miljoen. De stijging van het risicoprofiel wordt met name veroorzaakt doordat op basis van de meest recente prognoses (maart 2026) ten aanzien van de Jeugdhulp een scherpe stijging van de kosten wordt verwacht. Naast het eerder geformuleerde risico waarbij de mogelijkheid bestaat dat de in de begroting verwerkte taakstelling op de Jeugdkosten niet (volledig) wordt gerealiseerd wordt is nu een aanvullend risico opgenomen als gevolg van doorstijgende kosten met betrekking tot Jeugdhulp, waarvoor op dit moment onvoldoende dekking binnen de begroting beschikbaar is. Daarnaast blijken ook de financiele problemen bij één van de ketenpartners (Vizita) op het gebed van maatschappelijke dienstverlening een meer structureel karakter te krijgen. Dit risico heeft binnen het risicoprofiel dan ook een zwaardere weging gekregen. Ook dient rekening gehouden te worden met tegenvallende inkomsten parkeeropbrengsten, in het bijzonder op het gebied van boetes/naheffingen. Als gevolg van de introductie van de scanauto zijn de inkomsten uit boetes/naheffingen in de meerjarenraming naar boven bijgesteld, echter in de praktijk blijven de opbrengsten achter bij deze ramingen. Een gestegen betalingsbereidheid als gevolg van de introductie van de scanauto is hier debet aan, maar geeft tevens een stukje compensatie (hogere parkeerinkomsten) aan de achterblijvende inkomsten vanuit naheffingen. In 2026 zullen deze effecten verder worden geanalyseerd en indien nodig zal de begroting daar op aangepast worden. Daartegenover staat een iets lagere weging van de risico's binnen het grondbedrijf. Het geactualiseerde risicoscenario grondbedrijf (doorrekening dd februari 2026) toont een niets minder negatief beeld dan de doorrekening van een jaar geleden. Met name de hogere m2 prijzen waarmee is gerekend voor zowel bedrijventerreinen als woningbouwkavels dragen hieraan bij.

Bovenstaande verschuivingen, naast een aantal minder significante wijzigingen binnen het risicoprofiel, heeft per saldo een negatief effect op de omvang van het risicoprofiel (stijging € 3,7 miljoen).

Weerstandscapaciteit

Om de risico’s te kunnen opvangen is het van belang dat de gemeente over een buffer beschikt die hiervoor voldoende is, de zogenaamde weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit kan gevonden worden in de navolgende componenten.

Onbenutte belastingcapaciteit

Hieronder wordt verstaan de mogelijkheid die de gemeente heeft om de belastingen te verhogen. Bij tarieven waar kostendekking een rol speelt is van onbenutte belastingcapaciteit sprake voor zover nog geen volledige kostendekking wordt gerealiseerd. Aan de hoogte van de overige tarieven is theoretisch geen bovengrens gesteld; de gemeente kan deze echter niet tot in het oneindige verhogen.

Onvoorziene uitgaven

Voor onvoorziene uitgaven is in de begroting jaarlijks een bedrag van € 200.000 voor handen. Dit bedrag is afgestemd met de provincie en akkoord bevonden.

Vrij besteedbare reserves

Als vrij besteedbare reserves beschouwen wij de algemene reserves en de bestemmingsreserves waarvoor nog geen verplichtingen zijn aangegaan.

Stille reserves

Van stille reserves is sprake wanneer de marktwaarde van bepaalde activa hoger is dan de op de balans opgenomen boekwaarde. De aanwezigheid van dergelijke stille reserves is een onvermijdelijk gevolg van het voorschrift dat de boekwaarde van de activa gebaseerd moet zijn op de historische kostprijs.

Een stille reserve kan tot de weerstandscapaciteit worden gerekend indien:

• het desbetreffende actief vrij verhandelbaar is

• de opbrengst bij verkoop uitgaat boven het bedrag dat nodig is om wegvallende inkomsten op te vangen.

De gemeentelijke aandelen in ZEH (voorheen PZEM), GBE Aqua (Evide-aandelenbezit) en de B.N.G., gewaardeerd tegen de nominale waarde, kunnen niet tot de weerstandscapaciteit gerekend worden zolang zij niet vrij verhandelbaar zijn. Wanneer dit wel het geval is, kan de eventuele opbrengst ter versteviging van de weerstandscapaciteit worden ingezet.

De gemeente beschikt daarnaast over een groot aantal panden waarvan de verwachte verkoopwaarde hoger is dan de huidige boekwaarde. Aangezien de meeste van deze panden door de gemeente verhuurd worden of in gebruik gegeven zijn, nemen wij voorzichtigheidshalve deze stille reserves niet mee in de berekening van de weerstandscapaciteit.

De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt bepaald:

Wijzigingen in weerstandscapaciteit t.o.v. projectie weerstandscapaciteit Begroting 2026

In het overzicht hierboven wordt de meest recente prognose afgegeven voor wat betreft de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit. Deze prognose ligt per 1 januari 2029 met € 45,6 miljoen ongeveer € 9,2 miljoen hoger dan de prognoses ten tijde van het opstellen van de begroting 2026.

De toename van de weerstandscapaciteit wordt grotendeels veroorzaakt door de fors hogere stand van de algemene reserve ten opzichte van eerdere verwachtingen. De groei van de algemene reserve (+ € 9,9 miljoen) kan grotendeels verklaard worden door het gerealiseerde rekeningsaldo over begrotingsjaar 2025. De reserve Grondbedrijf laat daartegenover in het basisscenario een licht neerwaarts aangepaste groei zien (- 0.7 miljoen). Voor een actueel beeld van de ontwikkelingen binnen het grondbedrijf wordt verwezen naar de paragraaf grondbedrijf in deze jaarrekening.

Als gevolg van bovenstaande effecten stijgt de beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari 2029 per saldo met € 9,2 miljoen.

Weerstandsvermogen

In het voorgaande is zowel de benodigde als de beschikbare weerstandscapaciteit bepaald. In deze paragraaf kan een relatie worden gelegd tussen deze twee componenten om het weerstandsvermogen van de gemeente Middelburg te bepalen en daarover een oordeel te vellen.

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.

Voor Middelburg betekent dit per april 2026, gebaseerd op de gemiddelde weerstandscapaciteit in 2026, een ratio van 1.7 (€ 36,3 miljoen weerstandscapaciteit / € 21,7 miljoen risicoprofiel).

Indien de huidige omvang van het risicoprofiel afgezet wordt tegen de gemiddelde weerstandscapaciteit in de komende jaren zien we dat de ratio zich als volgt ontwikkelt:

Beoordeling weerstandsvermogen

Bij de waardering van het weerstandsvermogen wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel:

Gegeven de ratio van 1.7 voor begrotingsjaar 2026 betekent dit voor Middelburg dat het weerstandsvermogen gekwalificeerd kan worden als "ruim voldoende”. Ten tijde van het opstellen van de begroting 2026 (augustus 2025) werd voor 2026 een weerstandsratio van 2.0 verwacht. Geconcludeerd kan worden dat de relatief forse stijging van het risicoprofiel in 2026 een negatieve impact heeft op de berekende weerstandsratio voor 2026 (afname 0.3).

Om een goed beeld te verkrijgen van de financiële weerbaarheid van de organisatie is het van belang om ook de ontwikkeling van de ratio op de middellange termijn te bekijken. Op basis van de huidige aannames ten aanzien van het risicoprofiel en weerstandscapaciteit zien we de weerstandsratio in periode 2026-2029 geleidelijk stijgen tot 2.3; een ratio wat de kwalificatie “uitstekend” kent en ruim boven de streefwaarde ligt (1.4) die de raad heeft vastgesteld bij de besluitvorming over de herijking van het risicomanagementbeleid in het eerste kwartaal 2021. De getroffen maatregelen in het Financieel Herstelplan 2020-2024 versterkt door de positieve ontwikkeling van de algemene reserve als gevolg van gerealiseerde rekeningsaldi in voorgaande jaren (2020 t/m 2025) hebben een sterk fundament gelegd onder de financiële weerbaarheid van onze gemeente. Bij de begroting 2027 wordt, in lijn met de gemaakte afspraak bij de kadernota 2024-2027, bekeken of het surplus van het weerstandsvermogen binnen de algemene reserve dat uitstijgt boven de 1.4 afgeroomd kan worden en toegevoegd kan worden aan de reeds beschikbare ruimte voor toekomstige investeringen (investeringsfonds). Als gevolg van de stijging van het risicoprofiel met € 3.7 mln lijkt dat vooralsnog niet het geval.

Rekening houdend met de inschattingen en aannames op dit moment kan gesteld worden dat in de periode 2026-2029 voldoende reserves (weerstandscapaciteit) beschikbaar zijn om de te verwachten financiële tegenvallers (risico’s) op te kunnen vangen. Gelet op de huidige economische- en geopolitieke ontwikkelingen en hiermee gepaard gaande onzekerheden moet de ontwikkeling van het weerstandsvermogen nadrukkelijk gevolgd blijven worden. De ontwikkelingen ten aanzien van de geo-politieke spanningen, inflatie, het Sociaal Domein en het Grondbedrijf zijn cruciale factoren die het weerstandsvermogen sterk kunnen beïnvloeden.

Risico's met niet-financiële gevolgen

Deze subparagraaf vertoont overeenkomsten met de subparagraaf risico’s met financiële gevolgen. De overeenkomsten richten zich op de onderdelen uitkomsten inventarisatie en beheersmaatregelen. Gebaseerd hierop geven we onderstaand inzicht in de risicokaart en lichten we de opgenomen risico’s toe.

Risicokaart

Om meer inzicht te krijgen in de spreiding van de risico’s naar kans van optreden en gevolg, maken we gebruik van de risicokaart. De nummers in de risicokaart corresponderen met de aantallen risico’s die zich in het desbetreffende vak van de risicokaart bevinden. Daarmee is direct inzichtelijk hoe de risico’s zijn verdeeld over het groene, oranje en rode gebied.

De toelichting op de risicokaart en hoe deze te interpreteren, is opgenomen bij de subparagraaf risico’s met financiële gevolgen. In de risicotabel lichten wij geven we de top 10 van de geïnventariseerde risico’s met niet-financiële gevolgen weer. Aan de risico’s is een risicoscore gekoppeld, de kans maal het gevolg hiervan. De maximale risicoscore betreft 25.

Wijzigingen in risicoprofiel ten opzichte van risicoprofiel begroting 2025

Ten opzichte van de voorgaande inventarisatie, bij de Begroting 2026, vonden er geen wijzigingen plaats. De risico’s zijn dezelfde en de scores zijn onveranderd. Er is een risico dat ook op een risicoscore van 6 uitkomt. Deze laten we wel zien in de risicokaart maar namen we niet mee in bovenstaande tabel omdat we de top 10 aangeven. We kiezen ervoor om de bestaande risico’s te presenteren en het extra risico hieronder te noemen.

Het extra risico dat ook op een risicoscore van 6 uitkomt betreft het niet (volledig) kunnen voldoen aan de taakstelling huisvesting vergunninghouders. Het gevolg van dit risico is onder andere dat de Provincie als toezichthouder als uiterste middel de indeelplaats- stelling inzet, waarbij de statushouder op kosten van de gemeente alsnog gehuisvest wordt. Daarnaast kan dit vertraging oplopen in de inburgeringstrajecten, waardoor het inburgeringsproces schade op kan lopen.

Opgetreden imagorisico

Naast deze risico’s die niet optraden was er afgelopen jaar wel een gebeurtenis met veel impact op de gemeente Middelburg. Het betreft de publiciteit door de schorsing van de gemeentesecretaris in augustus. Deze gebeurtenis heeft meerdere keren in diverse media, zowel lokaal, regionaal als landelijk, aandacht gekregen. Deze gebeurtenis heeft uiteindelijk geleid tot een rechterlijke zitting en uitspraak in 2026.

Financiële kengetallen

Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeente (BBV) stelt vijf kengetallen verplicht. Doel hiervan is dat de gemeenteraad gemakkelijker inzicht krijgt in de financiële positie van hun gemeente. In de regeling van de minister is expliciet opgenomen de wijze waarop de kengetallen moeten worden berekend. Onderstaand de berekende kengetallen voor de gemeente Middelburg en een toelichting per kengetal.

Voor de signaleringswaarden sluiten we aan bij de waarden zoals deze door toezichthouders bij gemeenten wordt gehanteerd. Categorie A is een laag risico (groen), categorie B gemiddeld risico (oranje) en categorie C hoog risico (rood).

Netto schuldquote

De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De netto schuldquote neemt af met 14%, van 19% in 2024 naar 5% in 2025.

Daarnaast is een flinke daling te zien ten opzichte van de begroting 2025. Bij de begroting 2025 in een prognose gemaakt op basis van de verwachte investeringen. Op basis hiervan was de verwachting dat het saldo van de schatkist zou afnemen en nieuwe leningen afgesloten zouden moeten worden. In 2025 blijkt het saldo van de middelen in de schatkist te zijn toegenomen en hierdoor zijn geen nieuwe langlopende leningen aangetrokken. Dit resulteert in een daling van de netto schuldquote.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in inclusief als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Dit noemen we de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast.

De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, op voorwaarde dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen (zie artikel 36 lid b en c BBV). In 2024 is per abuis alle financiële vaste activa opgenomen in de berekening in plaats van alleen de doorgeleende gelden. Daarom is het kengetal van 2024 gecorrigeerd in de jaarstukken 2025.

De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen in 2024 is gedaald met 14% ten opzichte van 2025.

Solvabiliteitsratio

De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio bedraagt in 2025 47%. Dit ratio is met 6% gestegen ten op zichte van 2024.

Structurele exploitatieruimte

Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, door de structurele baten en structurele lasten te vergelijken met de totale baten. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. In de jaarrekening 2025 is de structurele exploitatieruimte circa € 17,1 miljoen. Het saldo 2025 wordt grotendeels bepaald door incidentele afwijkingen.

Grondexploitatie

Het kengetal geeft weer hoe de waarde van de grondexploitatie zich verhoudt tot de totale baten. De boekwaarde van het grondbedrijf is eind 2025 gedaald ten opzichte van 2024, door de met name de verkoop van gronden. Het kengetal in 2025 is verbeterd ten opzichte van 2024, van 16% naar 14%.

Belastingcapaciteit

De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Voor de jaarrekening 2025 komt het kengetal voor de belastingcapaciteit uit op 91%. Voor een nadere toelichting zie paragraaf lokale heffingen, onderdeel lokale lastendruk.