Bestuur en ondersteuning

Inleiding

De gemeente stelt de burger centraal. Dit doen we door steeds onze dienstverlening te controleren en te verbeteren. We betrekken inwoners bij plannen en besluiten (burgerparticipatie) en geven ruimte voor initiatieven (overheidsparticipatie). Ook zoeken we samenwerking met andere overheden en partijen in de regio.

In het programma Bestuur en Ondersteuning leest u over de overkoepelende taakvelden ‘dienstverlenen’, ‘participeren’, ‘externe oriëntatie’ en de ondersteuning daarvan door de gemeentelijke organisatie. Het efficiënt, effectief en rechtmatig inzetten van die middelen heeft blijvend onze aandacht.

Beleidskader

Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:

• Omgevingsvisie Middelburg 2050

• Communicatiebeleidsplan (2019)

• Visie op dienstverlening (2024)

• ‘Participeren: Doen en leren!’ (2017)

• Participatie- en inspraakverordening (2021)

• Notitie verbonden partijen (2026)

• Notitie wijkgericht werken “Samen zichtbaar en dichtbij”(2024)

Wat wilden we bereiken?

Maatschappelijk effect

Het vergroten van de betrokkenheid bij de gemeente en het vertrouwen in het bestuur.

Doelstellingen

1. Het verrijken van plannen door inwoners en andere betrokkenen in een vroeg stadium te informeren en te betrekken: burgerparticipatie.

2. Ruimte geven aan en stimuleren van initiatieven in de samenleving die een bijdrage leveren aan onze maatschappelijke opgaven: overheidsparticipatie.

3. Betrokkenheid van bewoners bij hun leefomgeving, gemeentelijke besluitvorming en maatschappelijke opgaven.

4. Een sterke sociale basis en gemeenschapszin in buurten / wijken en dorpen.

5. Het verbeteren van de dienstverlening aan burgers, bedrijven en instellingen, gemeten aan de tevredenheid van de gebruiker.

6. Het vergroten van het vertrouwen bij de burgers in de gemeente. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat de gemeente efficiënt en effectief omgaat met de financiën en dat de middelen op een rechtmatige manier worden ingezet.

7. Samenwerken ten behoeve van lokale en regionale uitdagingen en bijdragen aan de Zeeuwse opgaven.

Wat hebben we bereikt?

Doelstelling 1: Het verrijken van plannen door inwoners en andere betrokkenen in een vroeg stadium te informeren en te betrekken: burgerparticipatie.

Informeren over plannen en het proces is de eerste stap van participeren. We betrekken onze inwoners bij plannen vanuit de gemeente op verschillende manieren. We zoeken daarbij naar een goede mix, zodat we mensen met verschillende betrokkenheidsvoorkeuren bereiken, zowel offline als online. Hiervoor zetten we onder andere ons online platform middelburgontmoet.nl in. Het is de digitale ontmoetingsplaats voor onze inwoners, maatschappelijke organisaties en de gemeentelijke organisatie.

Doelstelling 2: Ruimte geven aan en stimuleren van initiatieven in de samenleving die een bijdrage leveren aan onze maatschappelijke opgaven: overheidsparticipatie.

Als gemeente vinden we het belangrijk dat inwoners ruimte krijgen voor initiatieven die een bijdrage leveren aan de leefbaarheid en saamhorigheid. Voor kleine aanvragen kunnen inwoners een aanvraag doen via het wijkbudget. In 2025 is een interne handreiking maatschappelijke initiatieven vastgesteld. In deze handreiking staat een afwegingskader, waardoor het helder is hoe we omgaan met maatschappelijke initiatieven van inwoners. Eind 2026 willen we deze handreiking evalueren en omzetten naar een beleidsregel maatschappelijke initiatieven.

Doelstelling 3: Betrokkenheid van bewoners bij hun leefomgeving, gemeentelijke besluitvorming en maatschappelijke opgaven.

De wijkteams en dorpsverenigingen blijven voor ons een belangrijke gesprekspartner. In de dorpen en in Dauwendale staan er sterke en betrokken teams. In 2025 zijn twee nieuwe ‘wijkteams’ opgestaan, te weten in de wijk Griffioen en de binnenstad. Ieder met een eigen visie op hun rol. Naast de wijkteams zijn we in verbinding met andere sleutelfiguren en wijkprofessionals in de wijken. Onze visie is: iedere betrokken inwoner of wijkprofessional is belangrijk.

In 2025 zijn we in Nieuw- en Sint Joosland en in 't Zand-Stromenwijk-Rittenburg aan de slag gegaan met de integrale wijkaanpak. Dit was een intensief participatief proces om op te halen wat er speelt en leeft in de wijk. Voor 't Zand-Stromenwijk-Rittenburg trekken we samen op met Woongoed en Vizita. Met het oog op ‘community building' zijn we in deze aanpak ook op zoek gegaan naar mensen en organisaties met sterke punten. In beide wijken (lees ook dorp) zijn nieuwe mensen opgestaan die samen hun schouders onder de verschillende opgaven willen zetten. De wijkmanagers van de gemeente, de wijkbeheerders van Woongoed en de opbouwwerkers van Vizita namen gezamenlijk deel aan een driedaagse training over ‘community building'.

Doelstelling 4: Een sterke sociale basis en gemeenschapszin in buurten / wijken en dorpen.

Een sterke en sociale basis begint bij ontmoeting. We faciliteren online ontmoeting met het Middelburgse community platform Middelburg Ontmoet. Ook fysieke wijkontmoetingen zijn belangrijk. We zien het als onze taak om ontmoetingen tussen bewoners en professionals in de wijk te faciliteren en te stimuleren.

Een van de manieren om ontmoetingen te stimuleren is Middelburg Ontmoet Live, (kleinschalige) wijkontmoetingen. Lange tijd deden we dat met name via de wijktafels. Om meerdere bewoners met andere betrokkenheidsprofielen te bereiken, zetten we ook andere vormen in. Bij de integrale wijkaanpak hebben we betrokken bewoners regelmatig uitgenodigd en aangemoedigd om samen na te denken over acties die bijdragen aan de leefbaarheid in de wijk. Hierdoor zijn verschillende werkgroepen ontstaan.

Welzijnsaccommodaties blijven van essentieel belang voor een sterke sociale basis in onze wijken en dorpen. Een goed functionerend ontmoetingscentrum is gemeenschap-versterkend. Een plek met veel activiteiten waar inwoners en in de wijk werkende organisaties gebruik van maken. Door ontmoeting neemt de onderlinge betrokkenheid toe. Mensen vergroten hun persoonlijke netwerk waardoor zij dagelijkse problemen beter kunnen opvangen.

In 2025 hebben we onze welzijnsaccommodaties op een andere manier beheerd. We maken de beweging van commercieel beheer naar sociaal beheer. De maatschappelijke component staat hierbij bovenaan. Vrijwilligers en maatschappelijke organisaties die bij het centrum zijn betrokken, werken samen met een professioneel beheerder bij het uitvoeren van de beheertaken. De koffie en thee zijn goedkoop. Wijkcentra worden zo laagdrempeliger, ook voor de meer kwetsbare doelgroepen. In wijkcentrum Getij is de ruilwinkel. Een waardevolle aanvulling, omdat dit nieuwe mensen aanmoedigt om te komen.

Doelstelling 5: Het verbeteren van de dienstverlening aan burgers, bedrijven en instellingen, gemeten aan de tevredenheid van de gebruiker.

In 2025 is ervoor gekozen om de tevredenheid van de gebruiker als indicator voor de kwaliteit van de dienstverlening af te waarderen en in plaats daarvan een indicatorenset uit te werken die meer inzicht biedt en gerichte sturingsinformatie oplevert. We werken bovendien niet meer met een grote, allesomvattende uitvoeringsagenda. In plaats daarvan kiezen we ieder jaar enkele duidelijke prioriteiten om aan te werken. Door herprioritering van opdrachten en wisseling van medewerkers was er in 2025 echter substantieel minder capaciteit beschikbaar voor dienstverlening en is dit proces niet volledig afgerond. Dat heeft ook geleid tot overheveling van budget naar 2026.

Doelstelling 6: Het vergroten van het vertrouwen van onze inwoners in de gemeente. Middelburgers moeten erop kunnen vertrouwen dat de gemeente efficiënt en effectief omgaat met de financiën en dat de middelen op een rechtmatige manier worden ingezet.

Doelmatigheid en doeltreffendheid

Vanzelfsprekend besteedden wij aandacht aan efficiëntie en effectiviteit. Waar we zaken kunnen verbeteren pakten wij dit op. Een voorbeeld hiervan is het beheersingsproject omgevingsvergunningen. In dit project werden de belangrijkste processen beschreven, waarbij de processen zowel in- als extern werden afgestemd. Bij de Kadernota werden prioriteiten gesteld wat wel en niet te doen.

Daarnaast voerden wij een doelmatig- en doeltreffendheidsonderzoek uit volgens de verordening artikel 213a Gemeentewet naar het Werken in opgaven en projecten (WIOP). Zodra het verbeterplan is op- en vastgesteld informeren we de gemeenteraad over de uitkomsten van dit onderzoek.

Rechtmatigheid

Op basis van de financiële verordening artikel 212 Gemeentewet toetsen wij de rechtmatigheid van de financiële beheershandelingen. Hiervoor stelden we het plan Middelburg in Control 2025-2028 vast.

Voor meer informatie over beide onderwerpen verwijzen wij naar de paragraaf bedrijfsvoering van deze jaarstukken.

Doelstelling 7: Samenwerken ten behoeve van lokale en regionale uitdagingen en bijdragen aan de Zeeuwse opgaven.

Samen met de andere Zeeuwse overheden werken we samen aan het formuleren van regionale strategische doelen. We nemen actief deel aan het Overleg Zeeuwse Overheden en we zijn vertegenwoordigd in het VZG-bestuur. Concreet hebben we Zeeuws samengewerkt op de volgende onderwerpen:

• Zeeland 2050 en de nadere uitwerking daarvan;

• De Zeeuwse zienswijze op de Ontwerpnota Ruimte;

• Het Ruimtelijke Arrangement met het Rijk;

• Een mogelijke Netwerkstad Zeeland met de vijf Zeeuwse steden (Vlissingen, Goes, Terneuzen en Zierikzee/Schouwen-Duiveland).

Verder is in 2025 samengewerkt met andere gemeenten in gemeenschappelijke regelingen (GR-en). Zo is de GR Publiek Vervoer opgericht die op 1 januari 2026 inwerking is getreden. En is gewerkt aan de oprichting van een GR Sociaal Domein die naar verwachting in 2026 inwerking treedt. Ook is er afgestemd over samenwerkingsplannen van GGD, VRZ en RUD, is er gewerkt aan de herziening van de GR-en (in VZG-verband) en is de laatste hand gelegd aan een nieuwe notitie verbonden partijen.

Op concrete dossiers is onder meer afgestemd met andere Zeeuwse overheden over het impactrapport kerncentrales, het programma Ruimte voor Defensie (in Zeeland) en de reactie op het proefbaanvak (spoor) ERTMS. Ook is samengewerkt aan de uitvoering van de Regiovisie van de subregio Walcheren- Schouwen-Duiveland (inventarisatie van internationale werknemers in de regio). Samen met de Provincie Zeeland en de gemeenten Vlissingen en Veere zijn we gestart met de uitvoering van de adviezen zoals de kwartiermaker internationaal Kenniscentrum Slavernijverleden (KCS) die eind 2024 heeft gegeven. Inmiddels is er een stichting opgericht en een directeur bestuurder en een Raad van Toezicht aangesteld. Voor de verdere uitwerking van de activiteiten vindt intensief overleg plaats met Amsterdamse organisaties en met ministeries.

Wat hebben we ervoor gedaan?

Wijkgericht werken

In 2025 zijn we doorgegaan op het spoor van onze vijf speerpunten uit de notitie wijkgericht werken “Samen zichtbaar en dichtbij”. De focus lag daarbij op de integrale wijkaanpak. Ook is de handreiking maatschappelijke initiatieven vastgesteld door het college van B&W.

Opstellen wijk- en dorpsvisies

In 2025 hebben we voor Nieuw- en Sint Joosland en ’t Zand-Stromenwijk-Rittenburg een dorpsvisie/wijkvisie opgesteld. De dorpsvisie van Nieuw- en Sint Joosland is in januari 2026 vastgesteld. De wijkvisie 't Zand-Stromenwijk-Rittenburg is in concept gereed. Naar verwachting neemt de gemeenteraad in juli 2026 een besluit. De ervaring leert dat het een intensief participatief proces is, waarbij zo veel mogelijk inwoners en andere stakeholders betrekken worden. Dit vraagt veel tijd voor de voorbereiding en uitwerking. In 2025 heeft de trainee wijkaanpak een start gemaakt met een blauwdruk voor de integrale wijkaanpak. Die maken we in 2026 verder af en vormt de basis voor het vervolg van de wijken. We zien deze aanpak als opmaat naar de wijkdemocratie van de toekomst. Inwoners krijgen de kans om mee te denken en te doen over hun eigen leefomgeving. Door intern en extern de brug te slaan tussen wat er speelt en leeft en de bestaande uitvoeringsplannen van onze opgaven, kunnen we het verschil maken. Ook slaan we in deze aanpak de brug tussen het fysieke en sociale domein.

Wijknetwerken

Onze dorpen en wijken zijn gebundeld in zes wijknetwerken. Elk netwerk bestaat uit een clustering van wijken of dorpskernen, te weten:

Een wijknetwerk is een samenwerking tussen gemeente, partners en inwoners in de wijk. De wijknetwerken worden breed samengesteld met professionele partners zoals huisarts/POH, wijkverpleging, wijkpolitie, scholen, consultatiebureau, kinderopvang, woningcorporaties, geloofsgemeenschappen, welzijn en (school)maatschappelijk werk. Daarnaast zitten in het netwerk betrokken inwoners, wijkteams en partijen (bijv. een ondernemersvereniging) die de wijk goed kennen. De samenstelling van het wijknetwerk vraagt maatwerk. Deze is niet in iedere wijk hetzelfde. In een wijknetwerk is er mogelijkheid verdieping te hanteren op wijk- of dorpsniveau.

In 2025 is in de wijk 't Zand-Stromenwijk-Rittenburg het wijknetwerk nauw betrokken bij de integrale wijkaanpak (analyse, visie, plan). Ook in andere wijken waar we de komende jaren aan de slag gaan met de integrale wijkaanpak heeft het wijknetwerk een belangrijke rol. Een van de eerste stappen in de aanpak is om samen een sterkte en zwakte-analyse te maken van de wijk op basis van beschikbare wijkdata.

Leefbaar, veilig en met perspectief

In de integrale wijkaanpak komen bewoners en wijkprofessionals zelf met oplossingen voor bepaalde opgaven. Door inwoners te faciliteren en stimuleren ontstaat er gemeenschapskracht. In deze wijkaanpak brengen we bewoners en wijkprofessionals samen, zodat er sterke verbindingen kunnen ontstaan. We hanteren daarbij de abcd-aanpak (community-building). Hierin trekken we samen op met Woongoed en Vizita.

Kruisbestuiving leefbaarheid met woonbeleid en sociaal beleid

Leefbaarheid hangt onder andere samen met de woningvoorraad in een buurt of wijk. Door concentraties van kwetsbare inwoners staat de leefbaarheid onder druk. Waar mogelijk brengen we meer diversiteit aan in de woningvoorraad, bijvoorbeeld bij sloop/nieuwbouwprojecten. In de prestatieafspraken met de woningcorporaties wordt aandacht besteed aan de bijdrage die de woonruimteverdeling en het wijkbeheer kunnen leveren aan de leefbaarheid.

De inspanningen ten behoeve van de leefbaarheid in wijken zien we in het sociaal domein terug (zie programma Sociaal Domein). Binnen het sociaal beleid is een sociaal team ingericht, ter bevordering van de bereikbaarheid en de toegankelijkheid van zorg en ondersteuning en met laagdrempelige informatie en advies voor inwoners. De inpsanningen ten behoeve van leefbaarheid en woonbeleid, zie programma Huisvesting.

Middelburg Ontmoet

Het community platform Middelburg Ontmoet is in 2025 ook weer veelvuldig ingezet als plek waar mensen elkaar digitaal konden ontmoeten. Maar ook waar wij projecten en activiteiten op plaatsten zodat mensen daarover geinformeerd werden en hun reactie op konden geven. Het platform steeg ook afgelopen jaar weer qua aantal bezoekers etc.

In 2025 bezochten 69.411unieke bezoekers Middelburg Ontmoet. Zij bekeken 308.920 pagina's. Het aantal mensen dat een profiel aanmaakte (zich ingeschreven) steeg met 2.333. Er werden 968 nieuwsberichten geplaatst, 1.146 activiteiten werden in de agenda opgenomen en er waren 105 vrijwilligersvacatures).

Participatie

Burgerberaad

In 2025 organiseerde de gemeente Middelburg voor het eerst een volledig burgerberaad, over de toekomst van de oud‑ en nieuwviering. Van de 8.000 gelote inwoners meldden 583 zich aan; uiteindelijk namen 87 deelnemers deel aan vijf bijeenkomsten. Zij formuleerden dertien adviezen, waarvan er negen met ruime meerderheid zijn aangenomen. Vier adviezen konden direct worden uitgevoerd; de overige vragen meer tijd en afstemming.

Deelnemers waardeerden het burgerberaad met gemiddeld een 7,9. Zij voelden zich serieus genomen, waardeerden de professionele begeleiding en gaven aan meer inzicht en vertrouwen in het lokale bestuur te hebben gekregen. Tegelijkertijd waren de tijdsbelasting, de beperkte urgentie van het onderwerp en een minder inspirerende startpunt aandachtspunten voor de toekomst.

Het burgerberaad werd uitgevoerd binnen een budget van €150.000, lager dan de beschikbare €200.000. Wel blijkt dat interne uren voortaan beter moeten worden meegenomen om het totale kostenbeeld volledig te maken.

De uitkomsten laten zien dat een burgerberaad waardevolle inzichten en betrokken inwoners oplevert. Daarom in 2026 aan uw raad voorgesteld om het instrument een plek te geven in onze participatiegereedschapskist.

Participatie - Gedeelde opgave

Participatie vindt plaats bij allerlei projecten, samenwerkingsvormen binnen wijken en dorpen en bij alle onderwerpen van de toekomstige Omgevingswet. Burgerparticipatie wordt in beginsel toegepast wanneer het te verwachten is dat belanghebbenden in hun belangen geraakt kunnen worden naar aanleiding van beleid, plannen, projecten of programma’s. Dit is vastgelegd in onze participatie- en inspraakverordening. In 2025 zijn de voorbereidingen gestart voor het in 2026 actualiseren van deze verordening.

Het grote belang van participatie wordt breed in de gemeenteraad gedeeld. Goede vormen van participatie zijn dan ook onderdeel van de gedeelde opgaven waarvoor college en raad zich zien gesteld.

Beleidskader participatie

De afgelopen jaren is er veel verschenen aan documenten die te maken hebben met participatie. Denk aan memo’s actieve informatie, de participatie- en inspraakverordening en handreikingen. In 2025 zijn we aan de slag gegaan met het formuleren van ons beleidskader participatie waarin we deze documenten bundelen tot één geheel en dat het uitgangspunt voor onze participatie gaat worden. Het biedt houvast voor de gemeentelijke organisatie én voor inwoners, en vormt een basis voor verdere ontwikkeling van participatie.

Participatie betekent dat inwoners en organisaties meeweten, meedenken, meepraten of meedoen aan plannen en activiteiten van de gemeente. Dat kan gaan over het maken van beleid, het uitvoeren ervan, of over hoe de leefomgeving eruitziet en beter kan worden. Daarnaast hebben we ook te maken met participatie in planontwikkeling door initiatiefnemers, zoals een woningcorporatie of projectontwikkelaar. Onder de omgevingswet zijn zij verplicht om aan participatie te doen. En met initiatieven van onze inwoners waarvoor ze aan de gemeente vragen om mee te denken of te doen. Het beleidskader wordt begin 2026 door uw raad vastgesteld.

Handreikingen

In 2025 is door het college de handreiking maatschappelijke initiatieven vastgesteld. Maatschappelijke initiatieven zijn zeer divers en kunnen nu op verschillende momenten en op verschillende manieren binnenkomen bij de gemeente. De diversiteit en onvoorspelbaarheid ervan maakt het lastig om een eenduidig proces met gelijke taken en verantwoordelijkheden en doorlooptijden te volgen. Met deze interne handreiking willen we daar handvatten voor geven.

De handreiking participatie voor initatiefnemers van ruimtelijke plannen wordt gefintuned en in 2026 aan uw raad aangeboden.

Leren van de Trekdijk

In de zomer van 2025 verscheen het rapport "Leren van de Trekdijk". Dit was het eindproduct van het raadsonderzoek naar dit langslepende project / dossier. Het rapport maakt duidelijk dat participatie alleen goed kan functioneren wanneer de raad vooraf heldere beleidsmatige én procedurele kaders vaststelt. Die duidelijkheid vormt de basis voor een transparant proces waarin inwoners weten waarover zij kunnen meedenken, welke ruimte zij hebben en hoe hun bijdrage wordt meegewogen in de besluitvorming.

Daarbij onderstrepen de bevindingen dat participatie vraagt om een duidelijke rolverdeling. Wanneer de raad kiest voor het betrekken van inwoners, vraagt dat van het college om het proces zorgvuldig te organiseren en strak te regisseren, maar ook van de raad om verantwoordelijkheid te nemen voor de aan de voorkant vastgestelde kaders. Zo voorkomen we dat participatie afhankelijk wordt van politieke dynamiek of dat verwachtingen van inwoners niet worden waargemaakt.

Participatieprocessen moeten voorspelbaarder en professioneler verlopen. Dat betekent: een gezamenlijke en transparante start, een evenwichtige groep deelnemers, heldere afspraken over het verloop én een expliciete afronding waarin wordt teruggekoppeld wat met de resultaten gebeurt. Door deze werkwijze structureel toe te passen, versterken we niet alleen de kwaliteit van gebiedsontwikkelingen, maar ook het vertrouwen van inwoners in het lokaal bestuur. Dit geldt zeker bij grotere projecten.

Evalueren

Als het gaat om het evalueren van de participatie hebben we in 2025 contact gezocht met de gemeente Terneuzen om elkaar hierbij over en weer te helpen. Het gaat dan om grotere projecten waarbij een onafhankelijke evaluatie wenselijk is. We hebben de methodiek, vragenlijsten en format rapportage opgesteld. In 2026 wordt de participatie met betrekking tot het azc op deze manier door Terneuzen geëvalueerd.

Dienstverlening

In 2025 is gewerkt aan vereenvoudiging van het taalniveau van brieven en webpagina’s in samenspraak met inwoners. Verder is er gewerkt aan verdere digitalisering van de dienstverlening en verbeterde toegankelijkheid van de gemeentelijke website. 

Het aanpassen van de ontvangsthal heeft vertraging opgelopen vanwege het huisvestingsvraagstuk. 

Samenwerken

De samenwerking met Zeeuwse gemeenten, Provincie Zeeland en Waterschap Scheldestromen heeft in 2025 verder vorm gekregen. Niet alleen door bepaalde taken, zoals personeelszaken belastingen en archeologie gezamenlijk uit te voeren maar ook door strategische dossiers samen op te pakken. Hiervoor worden onder meer de periodieke overleggen in OZO en en tussen de Zeeuwse steden gebruikt. Daarnaast hebben we actief deelgenomen aan het proces om te komen tot het perspectief Zeeland 2050 en zijn we aan de slag gegaan met de Walcherse invulling daarvan in ‘Walcheren 2050’. Samen met anderen vaardigen we ook bestuurders af in regionale en landelijke besturen. We keken daarnaast over de grens om te bezien op welke terreinen samenwerking met Vlaamse gemeenten mogelijkheden biedt. Dit mede in relatie tot verwerving van Europese subsidies (zie bijlage Europese projecten). Afgelopen jaar zijn er ook diverse besprekingen geweest met verbonden partijen (GR'en, stichtingen en verenigingen).

Regiovisie

In 2024 is in ambtelijke en bestuurlijke sessies gewerkt aan de uitvoering van de Regiovisie van de subregio Walcheren- Schouwen-Duiveland. Er zijn afspraken gemaakt om te kijken waar gemeenten op kwetsbare bedrijfsvoeringstaken elkaar kunnen versterken. De taken voor het uitvoeren van de actiepunten zijn verdeeld tussen de gemeenten. Bij Provincie Zeeland is een beroep gedaan op het budget voor een onderzoek naar de woonsituatie van internationale werknemers. Dit onderzoek is in 2025 gestart.

Gemeenschappelijke regelingen

Vanuit het VZG rapport "Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland" wordt invulling gegeven aan de behoefte tot meer democratische controle en de aansturing van Gemeenschappelijke regelingen. Deze afspraken zijn in 2025 herzien. De gemeente Middelburg heeft in 2025 geparticipeerd in de diverse werkgroepen die aan de slag zijn met uitvoering van deze afspraken over GR-en. Intern is er gewerkt aan een nieuwe notitie verbonden partijen die in januari 2026 is vastgesteld.

Economische structuurversterking

De gemeente Middelburg heeft in 2025 samen met andere Zeeuwse gemeenten, Provincie Zeeland en het bedrijfsleven opgetrokken in het versterken van de regionale economie. Vanuit het rapport ‘Elke Regio Telt’ is er in 2025 aandacht uitgegaan naar het vestigen van rijksdiensten in onze gemeente. In het kader hiervan is in november 2025 succesvol het Rijksontmoetingsplein geopend in het gebouw van Rijkswaterstaat en de Belastingdienst.

In 2025 is ook de beweging Zeeland 2050 ingezet. Middelburg participeert hierin actief om voor onze gemeente relevante punten in te brengen. Daarnaast werken we samen met Vlissingen en Veere aan een Walcherse invulling hiervan in Walcheren 2050. Gelet op Zeeland 2050 zijn de overleggen met de vier Zeeuwse steden doorgegaan, aangevuld met Zierikzee, onder de naam Netwerkstad Zeeland. Hierin wordt onderzocht of de vijf steden een netwerkstad kunnen vormen. Hier profileert Middelburg zich als stad van bestuur, onderwijs, cultuur en mensenrechten. In 2025 kwam ook de Ontwerpnota Ruimte ter inzage. Middelburg heeft zich actief ingezet om in de Zeeuwse zienswijze Zeeland, en in het bijzonder Middelburg, sterker op de kaart te krijgen.

Voor Zeeland en zeker ook voor Middelburg is de versterking van de kenniseconomie een belangrijk aandachtspunt. Gelet hierop is er gewerkt aan de visie vervolgonderwijs, welke is vastgesteld tijdens het vervolg van de decemberraad in januari 2026. Tegelijkertijd bleef de aangekondigde Wet Internationalisering in Balans (WIB) voor grote onrust zorgen bij de UCR en de HZ gelet op de mogelijke consequenties hiervan voor deze kennisinstituten. De gemeente heeft hierop samen met andere Zeeuwse partners in het vervolgonderwijs een succesvolle lobby gevoerd waardoor deze wet is aangepast. Inmiddels heeft het nieuwe kabinet meer mogelijkheden geboden om internationale studenten aan te trekken.

Beleidsindicatoren

Apparaatskosten

Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.

Externe inhuur

De gemiddelde externe inhuur bij gemeenten met eenzelfde omvang als de gemeente Middelburg is 18,8% (2024) en voor alle gemeenten is de gemiddelde externe inhuur 17,5% (2024).

Overhead

Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces vormen overhead. In de tabel hieronder is aangegeven hoe deze kosten zijn opgebouwd:

1. ¹
   Overhead mag nog wel worden toegerekend aan grondexploitaties, investeringen en andere (subsidie)projecten. In de praktijk zal dit gebeuren door op het taakveld 0.4 onder de lasten een negatief bedrag op te nemen en dit bedrag op het betreffende taakveld met de weer als last te verantwoorden. Hierdoor wordt de exploitatie niet onnodig opgevoerd.
2. ² Overheadvergoeding binnen de samenwerkingsverbanden waarbij Gemeente Middelburg als gastgemeente opereert worden als baten verantwoord binnen het taakveld overhead.

Wat heeft het gekost?

Toelichting financiële afwijkingen (+ voordeel / - nadeel)

We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 50.000 of hoger toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000.

Een positief getal in de kolom afwijking lasten betekent dat er minder lasten zijn dan begroot. Een negatief bedrag in de kolom lasten geeft aan dat de lasten hoger uitvallen dan begroot. Een positief getal in de kolom afwijking baten geeft aan dat er meer baten zijn dan begroot. Een negatief getal geeft aan dat er minder baten zijn dan begroot.

Toelichting financiële afwijkingen (+ voordeel / - nadeel)

Toelichting financiële afwijkingen (+ voordeel / - nadeel)

Toelichting financiële afwijkingen (+ voordeel / - nadeel)