Onderwijs

Inleiding

Onderwijs draagt er aan bij dat jongeren zich kunnen ontwikkelen, weerbaar zijn en zelfstandig worden. Wij streven daarom naar een gevarieerd aanbod van onderwijs op verschillende niveaus. Een speerpunt in 2025 was kansengelijkheid, als kern van het onderwijsachterstandenbeleid en als prominent onderdeel van de lokale educatieve agenda. Ook het terugdringen van schoolverzuim was een speerpunt. Het was daarbij van belang om schooluitval zo vroeg mogelijk aan te pakken. In eerste instantie richtten we ons erop dat jongeren een startkwalificatie konden behalen. Wanneer dat niet lukte, maakten we gebruik van ons netwerk om jongeren naar werk te begeleiden of toe te leiden naar een passende vorm van dagbesteding. Voorop stond dat jongeren bleven participeren.

Beleidskader

Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:

• Strategisch Huisvestingsplan 2020-2039

• Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026

• Beleidsnotitie Nationaal programma onderwijs gemeente Middelburg

• Samen voor het Kind Lokale Educatieve Agenda – Middelburg

• Groen Beleidsplan 2016-2026

• Omgevingsvisie Middelburg 2050

• Beleidsnota studentenhuisvesting 2023-2028

• Toekomstvisie vervolgonderwijs 2025-2035

Wat wilden we bereiken?

Maatschappelijk effect

Kinderen en jongeren groeien op tot meedenkende en meehelpende burgers en zijn voorbereid op deelname in een maatschappij waar een steeds groter beroep wordt gedaan op de samenredzaamheid en de eigen verantwoordelijkheid.

Doelstellingen

1. Kinderen starten zonder achterstanden op de basisschool, door alle peuters voorschoolse educatie aan te bieden.

2. Het bevorderen van de kansengelijkheid voor jeugd

3. Vroeg signaleren van problemen bij kinderen en jeugd

4. Versterken ondersteuningsstructuren in het onderwijs

5. Zoveel mogelijk jongeren met een startkwalificatie op de arbeidsmarkt brengen. Het voorkomen van het vroegtijdig schoolverlaten staat hierbij voorop.

6. Thuiszitters (Primair, Voortgezet en Speciaal Onderwijs) en voortijdig schoolverlaters (MBO) worden vaker toegeleid naar onderwijs, of als onderwijs niet passend is naar werk of hulpverlening.

7. Verzuimende leerlingen volgen na interventies van het RBL vaker de lessen.

8. Het bevorderen van gedrag over duurzaamheid bij kinderen (en tevens hun ouders) zowel op jonge leeftijd als wanneer ze zelf volwassen zijn

9. Voldoen aan de zorgplicht voor onderwijshuisvesting t.b.v. primair- en voortgezet (speciaal) onderwijs

10. Faciliteren vestiging en uitbreiding hoger- en academisch onderwijs

Wat hebben we bereikt?

Doelstelling 1: Kinderen starten zonder achterstanden op de basisschool, door alle peuters voorschoolse educatie aan te bieden

Het aanbod van voorschoolse educatie is voldoende dekkend. De peuterconsulenten van Toegang in Middelburg zijn structureel beschikbaar voor zowel ouders als professionals en vervullen een duidelijke rol in het ondersteunen, informeren en verbinden van betrokkenen.

Doelstelling 2: Het bevorderen van de kansengelijkheid voor jeugd

De schoollocaties die uitvoering geven aan het onderwijsachterstandenbeleid, in het bijzonder de locaties waar de achterstanden het grootst zijn, hebben ook in 2025 verder geïnvesteerd in het verkleinen van taalachterstanden. De effecten hiervan zijn zichtbaar in het inlopen van deze achterstanden bij kinderen. Ze werken hierin samen met de voorschoolse kinderopvanggroepen op de locatie. Daarnaast blijkt uit de resultaten dat leerlingen die deelnamen aan de zomerschool hun prestatieniveau bij de start van het nieuwe schooljaar hebben weten te behouden. Bijna alle scholen hebben ook weer in 2025 gebruikgemaakt van het Gelijke Kansen Budget. Met dit budget zijn op diverse scholen, zowel binnen als buiten schooltijd, culturele en sportieve activiteiten georganiseerd. Hierdoor zijn ook kinderen bereikt die minder vanzelfsprekend deelnemen aan dit soort activiteiten. Daarnaast is op meerdere scholen geïnvesteerd in de opbouw en verbetering van een schoolbibliotheek en in het stimuleren van leesvaardigheid via gerichte ondersteuning.

Doelstelling 3: Vroeg signaleren van problemen bij kinderen en jeugd

Door de combinatie van voorschoolse educatie en gemengde peutergroepen is er in 2025 voldoende specialisme beschikbaar voor de ondersteuning van jonge kinderen. In 2025 hebben de peuterconsulenten gericht ingezet op het terugdringen van non bereik door samenwerkingslijnen te versterken, signalering te verbeteren en ouders en professionals actief te adviseren, en sluiten sinds dit jaar structureel aan bij zowel de overleggen van de GGD en VE aanbieder om non-bereik gezamenlijk en systematisch terug te dringen. De intermediairs op de scholen hebben bijgedragen aan een verdere versterking van de samenwerking tussen onderwijs en ondersteuningsstructuren. De korte lijnen en regelmatige afstemming zorgen ervoor dat signalen van mogelijke problematiek vroegtijdig worden opgemerkt en besproken. Leerkrachten, intern begeleiders en andere professionals weten de intermediairs steeds beter te vinden, terwijl ouders de aanwezigheid van een vaste contactpersoon als toegankelijk en ondersteunend ervaren. Dit versterkt de preventieve aanpak en maakt tijdige en effectieve ondersteuning mogelijk.

Doelstelling 4: Versterken ondersteuningsstructuren in het onderwijs

In 2025 is verder geïnvesteerd in het versterken van ondersteuningsstructuren binnen het onderwijs. De intensivering van onder meer jongerenwerk, schoolmaatschappelijk werk en de preventieve inzet op thema’s zoals GGZ, verslaving en crimineel gedrag sinds 2023 is gecontinueerd, het zogeheten Preventief Jeugdteam (PJT) is goed bekend. Door een grotere aanwezigheid van professionals in en rondom de schoolomgeving worden meer leerlingen bereikt en kan er sneller en gerichter worden aangesloten op signalen vanuit het onderwijs. De beschikbaarheid van groepstrainingen en interventies is vergroot. Daarnaast is de samenwerking tussen de betrokken organisaties, de scholen en de gemeentelijke toegang verder versterkt, waarbij ook de inzet van intermediairs onderwijs en jeugd vanuit de toegang heeft bijgedragen aan een betere aansluiting tussen onderwijs en zorg.

Doelstelling 5: Zoveel mogelijk jongeren met een startkwalificatie op de arbeidsmarkt brengen. Het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten staat hierbij voorop.

In schooljaar 2024 -2025 heeft het RBL 1773 verzuimmeldingen voor Walcheren behandeld, een verdere stijging die de toenemende complexiteit van de problematiek onder jongeren weerspiegelt. Door in te zetten op goede contacten met de scholen en vroegtijdige signalering weten we in veel gevallen ernstiger verzuim te voorkomen.

In samenwerking met Orionis is een vernieuwde werkwijze ontwikkeld waarbij jongeren tot 27 jaar in één gezamenlijke intake worden gesproken. Deze integrale aanpak - werk & inkomen en RBL in één gesprek - zorgt voor snellere besluitvorming en een completer beeld van de benodigde ondersteuning. Dit sluit aan bij de uitgangspunten vanuit de nieuwe wet van school naar duurzaam werk. Daarnaast is de aanpak voor kwetsbare jongeren uitgebreid: waar deze zich voorheen vooral richtte op VSO en PRO, wordt nu ook structureel samengewerkt met de Entree-opleiding, zodat jongeren met een kwetsbare startpositie eerder worden bereikt.

Verder zijn de eerste stappen gezet in de ontwikkeling van een gezamenlijk Jongerenpunt Walcheren, waarin RBL, Orionis (en later andere ketenpartners) toewerken naar één herkenbare toegang voor alle jongeren met ondersteuningsvragen. Dit draagt bij aan betere vindbaarheid en aansluitende dienstverlening. De voorbereidingen voor de nieuwe VSV‑tranche en de implementatie van de Wet Van school naar duurzaam werk zijn doorgezet.

Doelstelling 6: Thuiszitters (Primair, Voortgezet en Speciaal Onderwijs) en voortijdig schoolverlaters (MBO) worden vaker toegeleid naar onderwijs, of als onderwijs niet passend is naar werk of hulpverlening.

De aanpak voor thuiszitters is verder doorontwikkeld. Meer jongeren zijn toegeleid naar onderwijs, werk of een passend zorgtraject, maar tegelijkertijd is het aantal thuiszitters opnieuw gestegen. De casussen vragen om intensieve samenwerking met scholen, samenwerkingsverbanden, zorgaanbieders, toegang en het RBL.

Waar in eerdere jaren vooral druk werd ervaren door de beperkte beschikbaarheid in de zorg, ligt de focus dit jaar vooral op het versterken van de samenwerking binnen de keten. Er zijn geen structurele oplossingen gekomen voor de landelijke tekorten in de zorg, maar er is wél intensiever samengewerkt met de toegang en met het samenwerkingsverband PVOW, waardoor casussen sneller en beter worden opgepakt. Daarnaast wordt met partners toegewerkt naar een verdere doorontwikkeling van de thuiszittersaanpak voor 2025–2026, zodat de stijgende aantallen en complexiteit blijvend kunnen worden opgevangen.

Doelstelling 7. Verzuimende leerlingen volgen na interventies van het RBL vaker de lessen.

Het RBL heeft in schooljaar 2024 -2025 in totaal RBL 1773 verzuimmeldingen onderzocht. Door vroegtijdige signalering, gesprekken met jongeren en ouders, en gerichte afspraken lukt het in veel gevallen om jongeren structureel terug te laten keren naar school.

De samenwerking met scholen blijft een cruciale succesfactor. Deze samenwerking vraagt echter om continu aandacht om relaties goed te houden en de lijntjes kort te houden. Daarop is ook actief ingezet via schoolbezoeken, startgesprekken en aanwezigheid op locatie. Tegelijkertijd merkt het RBL dat de huidige budgetten en formatie onvoldoende ruimte bieden om de intensieve begeleiding en de kwaliteitsstandaarden uit de landelijke Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) blijvend te kunnen leveren. Daarom wordt een voorstel gedaan om de budgetten beter in lijn te brengen met de formatieve realiteit, aansluitend bij de landelijke normen.

Doelstelling 8: Het bevorderen van gedrag over duurzaamheid bij kinderen (en tevens hun ouders) zowel op jonge leeftijd als wanneer ze zelf volwassen zijn.

In 2025 hebben alle Walcherse scholen deelgenomen aan 1 of meer NME‑activiteiten, met vernieuwde leskisten en extra aandacht voor biodiversiteit, waardoor duurzaam gedrag bij kinderen verder is gestimuleerd.

Doelstelling 9: Voldoen aan de zorgplicht voor onderwijshuisvesting t.b.v. primair- en voortgezet (speciaal) onderwijs

• Bij de KC de Aventurijn staan een aantal tijdelijke units voor de onderwijshuisvesting. Er loopt een onderzoek naar mogelijkheden voor het vervangen van tijdelijke onderwijshuisvesting door permanent onderwijshuisvesting bij Aventurijn.

• Bij de Franciscusschool staat een tijdelijke onderwijshuisvesting. Er is een onderzoek uitgevoerd naar mogelijkheden voor het vervangen van tijdelijke huisvesting door permanente huisvesting. In de loop van 2026 zal het gestart worden met de uitvoering.

• In gezamenlijkheid is er tot een keuze en besluit gekomen voor de invulling van ‘Hart van Dauwendaele’, hiermee worden de plannen om Wilgenhof en Element te vervangen concreet.

De herijking van het huisvestingsplan voor de scholen (SHP) is gestart en zal in Q3 van 2026 ter vaststelling voorgelegd worden.

Doelstelling 10: Faciliteren vestiging en uitbreiding hoger- en academisch onderwijs

De onderwijs- en onderzoeksinstellingen UCR, HZ en Scalda zijn belangrijk voor de kennisinfrastructuur, de economie en de leefbaarheid van de stad. De gemeente faciliteerd samen met de gemeente Vlisssingen en de Provincie Zeeland het vervolgonderwijs. Zo is de toekomstvisie vervolgonderwijs afgelopen jaar raadsbreed aangenomen. In 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met een voorstel tot verbouwing van de UCR en heeft daar een budget voor vrijgemaakt. Het voorplein van de HZ op het Groene Woud is in 2025 opgeleverd waarbij de gemeente in capaciteit en geld deze ontwikkeling mede mogelijk heeft gemaakt, dit ook in samenhang met de aanpassingen aan het aansluitende Bolwerk. Samen met de gemeente Vlissingen, de HZ, de UCR en de organisaties die zich bezig houden met studentenhuisvesting heeft ook in 2025 overleg plaatsgevonden over de huidige en de toekomstige ontwikkelingen ten aanzien van de studentenhuisvesting in Middelburg en Vlissingen. Dit alles ter ondersteuning van het behoud en vergroting van de instroom van studenten.

Wat hebben we ervoor gedaan?

Doelstelling 1: Kinderen starten zonder achterstanden op de basisschool, door alle peuters voorschoolse educatie aan te bieden

In 2025 is opnieuw gezorgd voor een toereikend en goed verspreid aanbod van voorschoolse educatie in Middelburg, zodat peuters met een VVE-indicatie tijdig kunnen instromen. De peuterconsulenten, die in 2024 zijn gestart, hebben hun rol verder uitgebouwd. Zij blijven nauw samenwerken met betrokken organisaties, volgen signalen binnen het VVE-proces op en adviseren ouders en professionals wanneer de ontwikkeling van een peuter om extra aandacht vraagt. Waar dit nodig is, denken zij mee over een passende vervolgplek en zoeken zij actief naar oplossingen wanneer bestaande afspraken onvoldoende houvast bieden. Door ouders te ondersteunen en de samenwerking tussen partners te versterken, worden kinderen met (taal)achterstanden eerder in beeld gebracht en beter voorbereid op een goede start op de basisschool.

Doelstelling 2: Het bevorderen van de kansengelijkheid voor jeugd

In 2025 is de uitvoering van de onderwijsachterstandenbeleid‑plannen verder voortgezet. Scholen en kinderopvangorganisaties werken op de locaties nauw samen om de ontwikkelkansen van kinderen te vergroten. Daarbij wordt ingezet op het versterken van ouderbetrokkenheid en het aanbieden van gerichte activiteiten zoals taalgroepen, tutorgroepen, een gesubsidieerd voorschools peuteraanbod en de inzet van de VoorleesExpress van de ZB. Ook is weer een zomerschool georganiseerd, waar peuters en kinderen met een (dreigende) ontwikkelachterstand gedurende drie weken een programma volgen met leren, spelen en ontspanning. Deze aanpak ondersteunt kinderen om tijdens de zomerperiode hun ontwikkeling vast te houden en eventuele achterstanden te beperken.

In 2025 is de samenwerking binnen de Lokale Educatieve Agenda en de Walcherse Regionale Educatieve Agenda voortgezet. Schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en samenwerkingsverbanden blijven samenwerken aan passende ondersteuning, inclusie en gelijke kansen. Naast de bestuurlijke overleggen en betrokkenheid, wordt er uitvoering gegeven aan het Gelijke Kansen Budget op de scholen van het primair onderwijs.

Doelstelling 3: Vroeg signaleren van problemen bij kinderen en jeugd

In 2025 is de inzet van de intermediairs vanuit de afdeling TIM voortgezet. Hun aanwezigheid op en rond de scholen draagt bij aan vroegtijdige signalering van zorgen bij kinderen en jongeren. Door regelmatig aan te sluiten bij vragen vanuit het onderwijs en actief mee te denken over casuïstiek, zijn de consulenten zichtbaar en goed vindbaar voor zowel schoolpersoneel als ouders. Hierdoor worden signalen sneller gedeeld en kan ondersteuning eerder en laagdrempeliger worden georganiseerd.

Doelstelling 4: Versterken ondersteuningsstructuren in het onderwijs

De versterking van de ondersteuningsstructuren die in 2023 is gestart, is in 2025 voortgezet. Scholen hebben hierdoor kunnen blijven rekenen op de inzet van schoolmaatschappelijk werk, jongerenwerk en aanvullende begeleidings- en interventiemogelijkheden. Deze inzet draagt bij aan een integrale benadering rond leerlingen en maakt het mogelijk om zorgen vroeg te herkennen en tijdig passende ondersteuning te bieden.

De continuïteit van de inzet in 2025 heeft geleid tot verdere borging, betere samenwerking tussen partijen en een sterkere aansluiting tussen onderwijs en zorg. De intermediairs onderwijs en jeugd spelen hierin een belangrijke rol door de verbinding tussen scholen, TIM en andere betrokken partners te versterken.

Doelstelling 5: Zoveel mogelijk jongeren met een startkwalificatie op de arbeidsmarkt brengen. Het voorkomen van het vroegtijdig schoolverlaten staat hierbij voorop

De belangrijkste en overkoepelende doelstelling van het Regionaal Bureau Leerlingzaken (RBL) is het volgen van onderwijs door kinderen in onze gemeente. We werken hiertoe nauw samen met scholen, samenwerkingsverbanden passend onderwijs, de collega's van de toegangen, de jeugdgezondheidszorg, buurtteams, sociale wijkteams en andere organisaties. Voor het behalen van deze doelstelling is namelijk een groot aantal partijen betrokkenen en verantwoordelijk. Onze consulenten brengen sterke gespreksvaardigheden en een brede kennis van de regionale sociale kaart mee. Door de inzet van het regionale VSV-programma en gemeentelijke VSV-projecten, werken we met gerichte maatregelen en trajecten aan het voorkomen van voortijdig schoolverlaten.

De invoering van de wet van “school naar duurzaam werk” en de ophoging van de leeftijd van het Doorstroompunt (begeleiding jongeren van 18 tot 23 jaar) naar 27 jaar is uitgesteld tot 1 januari 2026. De Zeeuwse projectgroep heeft de eerdere plannen verlengd, zodat de inzet bleef doorlopen en in 2025 het proces doorlopen om tot een Regionaal Programma te komen, deze wordt in januari 2026 ingediend. In 2025 is er gestart met een onderzoek naar een Walchers Jongerenpunt.

Doelstelling 6: Thuiszitters (Primair, Voortgezet en Speciaal Onderwijs) en voortijdig schoolverlaters (MBO) worden vaker toegeleid naar onderwijs, of als onderwijs niet passend is naar werk of hulpverlening.

Dit is een verdieping van het eerdere doel, toegespitst op de directe rol en invloed van het RBL in het oplossen van thuiszitters VSV-casuïstiek. Het RBL is intern georganiseerd in een team dat het PO, VO en (V)SO) bedient (primair, voortgezet en (voortgezet) speciaal onderwijs) en een team dat het MBO bedient. In het PO, VO, (V)SO team is er een RBL consulent “thuiszitters”. In het “MBO” team hebben we ook een RBL consulent “kwetsbare jongeren”. Met betrekking tot deze doelgroep is een methodiek ontwikkeld waarbij sprake is van een sluitende aanpak (Onderwijs/ Werk en Inkomen/RBL).

Er draait nu pilot (voor het tweede jaar) waaruit geëvalueerd is dat voortzetting van deze aandacht dringend nodig is. Als gevolg van de toename van de problematiek onder de jongeren, de lange wachtlijsten in de zorg en de personeel krapte, neemt het aantal thuiszitters alleen maar toe. Ten opzichte van 2024 is er in 2025 sprake van een lichte stijging. Hetgeen aangeeft dat de aanpak werkt maar dat het tij nog niet gekeerd is. In dit kader is de structurele toevoeging van een fte voor de thuiszitters aanpak een goede beslissing gebleken.

Doelstelling 7. Verzuimende leerlingen volgen na interventies van het RBL vaker de lessen.

Het RBL heeft de wettelijke taak om ongeoorloofd verzuim van leerplichtige kinderen en minderjarige jongeren tegen te gaan. Ook verzuim van meerderjarigen pakken wij –volgens bovenregionale afspraken– op. Wij hebben met name invloed ná het eerste verzuim: dan kunnen wij met kind/ouder(s) in gesprek. Ons doel daarmee is dat kinderen na dit gesprek stoppen met verzuimen. In het gesprek doet de consulent onderzoek naar de oorzaak van het verzuim. Samen met kind, ouder(s) en (in afstemming met) school wordt gezocht naar het wegnemen van die oorzaak en worden afspraken gemaakt om het verzuim te stoppen. Handhaving kan bij minderjarigen aan de orde zijn, wanneer het verzuim terugkerend en verwijtbaar is. Vaker wordt een kind doorgeleid naar vrijwillige hulpverlening. Het RBL volgt hierin de landelijke richtlijn Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS). De samenwerking met, en het tijdig en kwalitatief goed melden door, scholen is essentieel in de aanpak van verzuim. Het RBL investeert daartoe in de relatie met scholen, bijvoorbeeld door jaarlijkse schoolbezoeken, startgesprekken, werken op locatie en het geven van voorlichting.

Doelstelling 8: Het bevorderen van gedrag over duurzaamheid bij kinderen (en tevens hun ouders) zowel op jonge leeftijd als wanneer ze zelf volwassen zijn

Terra Maris heeft in 2025 het NME‑programma uitgevoerd, leskisten geactualiseerd en een nieuwe expositie ingezet als startpunt voor biodiversiteitseducatie.

Doelstelling 9: Voldoen aan de zorgplicht voor onderwijshuisvesting t.b.v. primair- en voortgezet (speciaal) onderwijs

In 2025 is er besluitvorming geweest over is Project Hart van Dauwendaele voor de vervanging van CBS de Wilgenhof en OBS het Element. Hiermee wordt een locatie gecreëerd voor kinderopvang, onderwijs, wonen en welzijn.

Verder onderzoek is nodig naar de mogelijkheden voor het vervangen van de tijdelijke onderwijshuisvestingsvoorziening voor een permanente onderwijshuisvestingsvoorziening ten behoeve van kindcentrum Aventurijn. Hiervoor is ruimte opgenomen in het door de raad vastgestelde stedenbouwkundig plan Hart van Griffioen.

In 2025 is er een project gestart om te komen tot een samenwerking in onderzoek naar en evt verder planontwikkeling van toekomstbestendig Voortgezet onderwijs op Walcheren. Hierin worden de vervanging van het oude bouwdeel 1962 van locatie CSW van der Perre en nieuwbouw CSW Toorop in meegenomen.

Doelstelling 10: Faciliteren vestiging en uitbreiding vervolgonderwijs

Begin 2025 zijn we gestart met een participatief proces om te komen tot een toekomstvisie voor het vervolgonderwijs binnen onze gemeente, in samenhang met de functies in Vlissingen (Kenniswerf). Dit proces is doorlopen samen met de gemeente Vlissingen. We kiezen hierin voor een meer actieve en ontwikkelende rol. Zowel als het gaat om het aantrekken van nieuwe opleidingen, studenten als onderzoeksmiddelen als het verbeteren van de campussen ZEP en het Groenewoud. Dit betekent betaalbare en veilige huisvesting voor studenten en goede voorzieningen op het gebied van cultuur, sport en welzijn. Ook gaan we het onderwijs nadrukkelijker betrekken bij onderzoeks-, opleidingsvragen en stageplekken. Doorontwikkeling van deze voorzieningen en die op de Kenniswerf in Vlissingen zijn essentieel voor de arbeidsmarkt en economie van Zeeland. De gemeenteraad van Middelburg heeft in de verlengde raadsvergadering de toekomstvisie op 8 januari 2026 unaniem vastgesteld. Om de gezamenlijke ambities van Middelburg en Vlissingen vorm te geven heeft de raad ingestemd met een strategisch partnerschap met Vlissingen. In 2026 wordt hiervoor een intentieverklaring tussen beide colleges gesloten om dit partnerschap uit te werken in een uitvoeringsagenda met de onderwijs- en onderzoeksinstellingen. Deze agenda geeft concrete acties en mijlpalen tot 2035.

Beleidsindicatoren

Wat heeft het gekost?

Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / - nadeel)

We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 50.000 of hoger toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000.