Onderhoud kapitaalgoederen

Inleiding

In deze paragraaf wordt verantwoording afgelegd over het onderhoud van de kapitaalgoederen van de Gemeente Middelburg. Hierbij zijn de vastgestelde beleids- en/of beheerplannen leidend.

Beleidskader

De gemeenteraad en het college hebben in het verleden verschillende beleids- en beheerplannen vastgesteld. In onderstaande tabel worden de plannen benoemd waarbij een koppeling met de programma’s is gemaakt. De plannen hebben een meerjarig karakter. In de toelichtende tekst wordt beschreven op welke termijn een nieuw beleidsplan wordt opgesteld en met welke zaken rekening wordt gehouden.

Programma’s

div = diverse

SCR = Sport, cultuur en recreatie

VM = Volksgezondheid en milieu

VVM = Verkeer, vervoer en waterstaat

Begraafplaatsen en crematorium

Wat wilden we bereiken?

In het Beleidsplan begraafplaatsen en crematorium (toekomstverkenning 2001–2030) is bepaald dat er mogelijkheden moet blijven bestaan voor begraven in alle kernen en is als doel aangegeven een regionaal functionerend crematorium waarbij wordt gestreefd naar een kostendekkende exploitatie, in samenhang met de exploitatie van de begraafplaatsen.

Wat hebben we bereikt?

In alle kernen hebben naar behoefte begrafenissen plaatsgevonden. Het onderhoud op de begraafplaatsen is uitgevoerd. Er is een kwaliteitsslag gemaakt aan het crematorium.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Begraafplaatsen

Een groot aantal plechtigheden is verzorgd inclusief het uitvoeren van de begrafenissen. Om de toegankelijkheid te kunnen garanderen was voor 2024 budget gereserveerd voor lokaal herstel van de paden op de begraafplaats aan de Westelijk Oude Havendijk. Vanwege de aanstaande bouw van een loods achter het crematorium is het herstellen van de paden uitgesteld tot nadat de loods is gerealiseerd. Om het begraven in Sint Laurens te kunnen garanderen voor een periode tot 2050, is in het bestemmingsplan voor Sint Laurens fase 1 een stuk grond gereserveerd voor het uitbreiden van de bestaande begraafplaats. In 2022 is een plan gemaakt voor uitbreiding. In 2023 zijn de eerste werkzaamheden uitgevoerd om het aangewezen uitbreidingsgebied geschikt te maken voor twee laags begraven. De werkzaamheden lopen door tot en met uiterlijk 2026.

Begrafenissen per locatie per jaar

Totaal hebben 175 begrafenissen plaatsgevonden. Dat is vergelijkbaar met de 174 van 2024. Verwacht wordt dat er in de toekomst een dalende lijn te zien zal zijn. De verklaring is dat nabestaanden vaker kiezen voor cremeren.

Crematorium

In 2025 zijn er 757 crematies uitgevoerd. Dat is een afname van 44 crematies ten opzichte van 2024. Deze daling past binnen de bandbreedte van het aantal crematies in de afgelopen vijf jaar en kan daarmee worden gezien als een reguliere schommeling in de jaarcijfers.

Crematies per jaar

In 2025 zijn diverse renovatie- en verbeterwerkzaamheden aan de voorzieningen van het crematorium en de begraafplaats succesvol afgerond. Zo zijn de aula, de wachtruimte, de ontvangkamer voor as-afgifte, de familiekamer, de entree met toiletten en de kantoorruimten volledig gerenoveerd. Daarnaast is de voertuigenloods achter het crematorium opgeleverd.

Verder is een cateringbrochure ontwikkeld voor nabestaanden en uitvaartondernemers, waarmee de dienstverlening tijdens plechtigheden verder is geprofessionaliseerd. Ook is een nieuwe website gerealiseerd ter ondersteuning van informatievoorziening en bereikbaarheid.

Om de dienstverlening verder te verbeteren, is budget beschikbaar gesteld voor een onderzoek naar de wensen van ondernemers. De uitvoering van dit onderzoek staat gepland voor 2026.

Naast deze ontwikkelingen zijn in 2025 ook twee belangrijke evenementen georganiseerd. In juni vond opnieuw het herdenkingsconcert plaats op de begraafplaats en in mei werd op de begraafplaats in Middelburg het KNIL‑monument officieel onthuld.

Bouwkundige objecten

Wat wilden we bereiken?

Het onderhouden van de gemeentelijke bouwkundige objecten (zoals gebouwen, muren en poorten) op het conditieniveau zoals vastgelegd in de nota ‘Kaders onderhoud gebouwen, civieltechnische kunstwerken, kademuren en glooiingen’ richt zich op het onderhouden van de gemeentelijke gebouwen en civieltechnische kunstwerken op conditieniveau 3 (redelijke conditie) voor de periode 2018–2027.

Wat hebben we bereikt?

Het onderhouden van de bouwkundige objecten is grotendeels binnen de geraamde kosten uitgevoerd. Indien nodig zijn onderdelen voor uitvoering doorgeschoven naar 2026. De budgettaire afwijkingen die hierdoor ontstaan, worden opgevangen door de voorziening onderhoud gebouwen.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Het planmatig onderhoud is uitgevoerd. De uitvoering is in samenhang met het huisvestingsbeleid, onderwijsbeleid, sportbeleid, wijkaanpak, parkeerbeleid en monumentenbeleid gepland. Ook niet-planmatig onderhoud (zoals vernielingen, klachtenonderhoud en onvoorziene zaken) is waar nodig uitgevoerd.

Civieltechnische kunstwerken

Civieltechnische kunstwerken zijn bouwwerken in de openbare ruimte zoals: bruggen, duikers, tunnels, coupures, viaducten, steigers, geluidschermen, kademuren en glooiingen. Afgekort gebruiken we ook wel het woord kunstwerken. Hieronder volgt een verantwoording per onderdeel.

Wat wilden we bereiken?

Beheer

Speerpunten in het beheer waren: gebruiksveiligheid, schadebeelden en belastbaarheid van kunstwerken.

Onderhoud

Om de onderhoudsstaat van kunstwerken te borgen zijn conditiescores vastgesteld, afhankelijk van het objectsoort. Daarbij is een onderhoudsplanning opgesteld voor correctief en planmatig onderhoud.

Vervanging en renovatie (investeringen)

De belangrijkste vervangings- en renovatieopgaven waren het opstarten van de renovatie kademuur Turfkaai en het afronden van de restauratie kademuur Korendijk-Kinderdijk.

Wat hebben we bereikt?

Beheer

We hebben een deel van het areaal geschouwd en daarmee inzicht gekregen in de gebruiksveiligheid. We hebben objecten nader onderzocht, zodat we de informatie hebben om gericht onderhoud uit te kunnen voeren. Om de belastbaarheid inzichtelijk te maken en technische gegevens van onze civiele kunstwerken aan te vullen hebben we archiefonderzoek uitgevoerd. Relevante informatie hebben we toegevoegd aan ons beheersysteem. De voorbereidingen voor het uitvoeren van verificatieberekeningen op de belastbaarheid van de kunstwerken is opgestart.

Onderhoud

We hebben onderhoud uitgevoerd om de conditie te verbeteren. Van diverse kunstwerken is de conditie op niveau gebracht. Wanneer er vanuit de schouw gebreken naar voren kwamen, zijn maatregelen getroffen zodat ze werden opgelost.

Vervanging en renovatie (investeringen)

Met de renovatie van de kademuur aan de Turfkaai is eind van het jaar gestart met de uitvoering. De restauratie aan de kademuur Korendijk-Kinderdijk is volgens planning opgeleverd. In combinatie met een onderhoudsproject van wegen en riolen hebben we een aanvullende vervanging uit weten te voeren. De houten fiets-voetgangersbrug bij Meiveld-Schoutstraat is vervangen door een gronddam met daarover een fietspad en daarin een duiker voor de waterafvoer.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

We hebben we op de onderdelen beheer, onderhoud en investeringen vooruitgang geboekt. Hieronder volgt een korte samenvatting van de acties die we hebben uitgevoerd.

Beheer

• planvoorbereiding van beheer en onderhoudsprojecten

• technische inspecties van diverse objecten;

• monitoring van diverse kademuren

• nadere onderzoeken ten behoeve van onderhoud- en investeringsprojecten

• herberekening op de sterkte/belastbaarheid van diverse objecten

• meldingenregistratie in het beheersysteem

Onderhoud

• planmatig onderhoud

• niet-planmatig onderhoud (naar aanleiding van de schouw, klachten en onvoorziene gebreken)

Vervanging en renovatie (investeringen)

• start renovatie kademuur

• oplevering restauratie kademuur

• fiets-voetgangersbrug Meiveld vervangen door gronddam

Openbaar groen

Wat wilden we bereiken?

Het groenbeleidsplan ‘Middelburg 2016–2026, Milieubewust en functioneel openbaar groen’ is op 30 januari 2017 door de raad vastgesteld. De hoofdpunten van het beleidsplan zijn:

• behouden en versterken van de hoofdgroenstructuur (randvoorwaarden bij ruimtelijke ontwikkelingen);

• toegankelijkheid van de hoofdgroenstructuur (de groene buffers van de stad) bevorderen;

• een groene inrichting van de wijken en speelplaatsen in stand houden en waar mogelijk verbeteren;

• zorgvuldig omgaan met uitgifte van groen;

• milieubewust beheren en differentiatie in de kwaliteitsniveaus van het groenbeheer van de verschillende gebieden aanhouden;

• inspelen in de groeninrichting op klimaatverandering;

• behoud van de beheerkwaliteit van het groen, ook op begraafplaatsen;

• bevorderen van biodiversiteit;

• het onderzoeken van de mogelijkheden voor het ontwikkelen van stadslandbouw;

• bij aanleg en inrichting kiezen voor duurzame concepten en beplantingen.

Wat hebben we bereikt?

Aan de in het groenbeleidsplan opgenomen doelen wordt gewerkt in een periode van 2016–2026. Door externe en interne ontwikkelingen zal bijstelling van het beleid plaatsvinden in deze periode. In 2025 zijn vooral aan de orde geweest:

• bevorderen van biodiversiteit, stadsnatuur en werken binnen de Wet natuurbescherming;

• bescherming van het (volwassen) bomenbestand in de gemeente Middelburg;

• toepassen van inheemse flora in combinatie met ‘ontstening’ wat in komende jaren breder zal worden toegepast met een gunstiger leefklimaat en grotere biodiversiteit tot gevolg;

• stapsgewijze overgang naar elektrisch gereedschap.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Het onderhoud is uitgevoerd volgens het groenbeheerplan, aan:

• 212 hectare openbaar groen met 24.694 bomen;

• 31 hectare groen op sportaccommodaties met 379 bomen;

• 11 hectare groen op de begraafplaatsen met 1.398 bomen;

• 114 hectare waterlopen en oevers.

Het onderhoud is deels uitgevoerd met eigen medewerkers en met een belangrijke inzet van Orionis, en incidenteel met aannemers.

Daarnaast:

• is ecologisch groenbeheer verder geïntegreerd in de uitvoering;

• is biodiversiteit geïmplementeerd in de aanpak bij ruimtelijke ontwikkelingen zoals Cleene Hooge, Veerse Poort 5, Rittenburg en uitbreiding van Sint Laurens;

• zijn er kwetterbosjes aangelegd, onder andere aan de Sportlaan, Oostperkweg en het Hart van Zuid;

• is het grasbeheer verder geëxtensiveerd ter bevordering van de biodiversiteit, resultaten van extensief grasbeheer worden in het Interreg project Polliconnect gemonitord;

• zijn ruim 50 kruidenrijke stroken aangelegd;

• is een aantal speeltuinen opgeknapt en vergroend bijvoorbeeld bij de Noordwal en van Epenpark;

• is bij beheer en onderhoud van de openbare ruimte verharding omgevormd tot groen, bijvoorbeeld aan de Oostperkweg en met een burgerinitiatief in de Vinkenhof;

• zijn delen van het bolwerk onderhouden volgens principes van syntropisch groenbeheer.

Openbare verlichting

Wat wilden we bereiken?

Voor dit kapitaalgoed is in 2025 het beleidsplan openbare verlichting 2025–2034 vastgesteld.

Sinds 1 januari 2008 wordt het beheer en onderhoud van de openbare verlichting uitgevoerd volgens het gezamenlijk contract van de Samenwerking openbare verlichting Zeeland. Het contract van beheer en onderhoud loopt vier jaar met mogelijkheid om één jaar te verlengen. Na deze periode wordt het contract opnieuw aanbesteed. Op 8 april 2021 is het huidige contract voor beheer en onderhoud ingegaan. Het beheer en onderhoud wordt afgestemd met de overige Zeeuwse gemeenten. Binnen onze gemeentegrenzen worden de werkzaamheden afgestemd met overige onderhoudswerkzaamheden in de buitenruimte. Het huidige contract loopt af op 1 april 2026. Inmiddels is de nieuwe aanbesteding afgerond en zal de nieuwe aannemer per 1 april 2026 gaan beginnen met het nieuwe contract

Wat hebben we bereikt?

In 2025 is de openbare verlichting op diverse plaatsen in Middelburg vernieuwd. Door het toepassen van energiezuinige lampen is een besparing van ongeveer 80.000 kWh gerealiseerd.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

In diverse woonstraten/wijken onder andere de Stromenwijk en de Griffioen zijn lichtmasten en armaturen met conventionele lampen vervangen door dimbare ledverlichting. In 2026 staat de Binnenstad en Dauwendaele op het programma voor vervanging.

Riolering

Wat wilden we bereiken?

Het Stedelijk Waterprogramma 2021–2030 is op 11 maart 2021 door de raad vastgesteld (SWP 2021–2030). In dit beleidsdocument wordt weergegeven hoe de Gemeente Middelburg omgaat met het oppervlaktewaterbeheer en de gemeentelijke zorgplicht voor de rioleringen (afval-, hemel- en grondwater). In het plan staat omschreven hoe zo doeltreffend mogelijk en tegen zo laag mogelijke maatschappelijke lasten het beheer zal worden uitgevoerd.

In het SWP is het Stedelijk Waterplan geïntegreerd. Het totaalplan dient als input voor de Omgevingsvisie (inmiddels vastgesteld) en voor het Omgevingsprogramma. Het is in overeenstemming met de Middelburgse Visie Milieu.

Jaarlijks wordt een deel van het rioleringssysteem geïnspecteerd. De kwaliteit van de riolering staat beschreven in het SWP 2021-2030 en wordt over het algemeen als voldoende tot goed beoordeeld. De kwaliteit van de riolering zal jaarlijks niet veel wijzigen, vanwege de standaard lange levensduur van riolering (60-70 jaar, en soms nog langer).

De uitvoering van werkzaamheden aan de rioleringen wordt zoveel mogelijk afgestemd met andere werkzaamheden in de buitenruimte, zoals herstructureringswerkzaamheden van stadsdelen en onderhoud en reconstructies van wegen. Daarnaast vindt afstemming plaats met andere beheerders waaronder de Provincie Zeeland en het Waterschap Scheldestromen.

Speerpunt voor 2025 was de vervanging of renovatie van ongeveer 3,4 km riolering. Mede in het kader van de hemelwaterzorgplicht proberen we jaarlijks 1% (3,3 ha) van de aangesloten verharding (peildatum 2000) van de gemengde rioolstelsels af te koppelen.

Wat hebben we bereikt?

Het benodigde onderhoud aan riolen en installaties is uitgevoerd, net als een zeer klein deel van de geplande vervangingen en renovaties (totaal ongeveer 0,1 km).

Er is slechts 1,3 ha verhard oppervlak afgekoppeld van de gemengde rioleringsstelsels. Daardoor zitten we met het afkoppelen niet meer op het schema van 1% per jaar (23,3% afgekoppeld in 25 jaar).

De eerste reden van deze vertraging is de integrale afstemming van de werkzaamheden met andere disciplines, bewoners en nutsbedrijven. De kwaliteit van het plan wordt hierdoor beter, er is minder overlast maar er ontstaan afhankelijkheden in de uitvoering. Ook worden door deze werkwijze de integrale doelen gerealiseerd van andere beleidsvelden zoals wegen, verkeer, groen en klimaatmaatregelen.

Een tweede reden is dat prioriteit ligt bij het begeleiden van ontwikkelings- en uitbreidingslocaties, waardoor minder tijd kan worden besteed aan de voorbereiding en begeleiding van de geplande beheer- en onderhoudsprojecten.

Algemeen geldt dat de financiële middelen die in een bepaald jaar niet worden uitgegeven aan de rioleringszorg, worden opgenomen (gedoteerd) in de rioolvoorziening. Wanneer onderhoudswerken in een later stadium worden uitgevoerd zullen de benodigde middelen weer uit deze voorziening worden onttrokken. De rioolheffing is een doelheffing, dat wil zeggen dat inkomsten daaruit niet aan andere voorzieningen mogen worden uitgegeven.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Er is onderhoud gepleegd aan ongeveer 63 km riolering, alle (18.940) kolken, alle (92) gemalen/pompputten/tunnels in bebouwd gebied en alle (85) pompputten in het buitengebied. Het technisch onderhoud aan de installaties is uitgevoerd in samenwerkingsverband met het waterschap.

Speelplaatsen

Wat wilden we bereiken?

In januari 2025 is de visie op bewegen, ontmoeten, sporten en spelen (BOSS) in de openbare ruimte door de gemeenteraad vastgesteld. Met deze visie is het eerdere beleid, dat zich richtte op spelen voor kinderen tot 18 jaar, verbreed naar een integrale BOSS‑benadering voor alle leeftijden. Bij de visie is tevens een uitvoeringsplan opgesteld dat in de komende zes jaar wordt gerealiseerd. Met onder andere:

• onderhouden plekken voor bewegen ontmoeten sporten en spelen op onderhoudsniveau B;

• ondersteunen van natuureducatie bij Speelhof Hoogerzael;

• ondersteunen van speeltuinverenigingen bij investeringen, beheer en onderhoud;

• ontwikkelen of versterken van plekken voor bewegen, ontmoeten, sporten en spelen in Middelburg binnen zes jaar;

• stimuleren van beweegvriendelijke, sportieve en gezonde samenleving;

• versterken van natuurlijkspelen en natuureducatie.

In 2025 stond de wijkaanpak van BOSS-plekken in Zuid en Dauwendaele gepland.

Wat hebben we bereikt?

Het versterken van het bewegen, ontmoeten, sporten en spelen in de openbare ruimte.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Er zijn vier inspecties uitgevoerd, evenals regulier onderhoud, calamiteitenonderhoud. Ook bij de speeltuinverenigingen.

In de wijken Zuid en Dauwendaele is op verschillende BOSS-locaties input verzameld voor het vergroenen en versterken van deze plekken. Op basis van deze inbreng zijn ontwerpen voor nieuwe BOSS-plekken opgesteld. De uitvoering van deze plannen staat gepland voor begin 2026.

Er zijn enkele locaties vergroend en versterkt die dringend aandacht vroegen, zoals Noordwal en Van Epenpark.

Het schoolplein van basisschool De Cypressenhof en de directe omgeving zijn groen en klimaatadaptief ingericht. Deze plek is uitgegroeid tot een BOSS-plek die toegankelijk is voor de hele buurt en draagt bij aan een prettige, groene leefomgeving.

Er is een externe coördinator voor natuureducatie aangesteld bij Speelhof Hoogerzael.

Er zijn watertappunten gerealiseerd bij:

• Nieuw speelland;

• Schoolplein van ABS;

• basisschool de Palmenhof.

Sportvelden

Wat wilden we bereiken?

Toekomstbestendige en duurzame sportvoorzieningen in de gemeente Middelburg.

Wat hebben we bereikt?

Sportvoorzieningen van voldoende kwantiteit en kwaliteit binnen de kaderstelling. Het beleid is in 2023 geactualiseerd in het lokaal sportakkoord.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Het areaal en het actuele beheer zijn vastgelegd in het groenbeleidsplan. Het gaat om zes sportcomplexen (De Sprong, Kruitmolen, Nieuwland, Arnemuiden, Sint-Laurens en Veerse-Poort) en 31,7 ha aan areaal inclusief verhardingen. Hier hebben we de volgende maatregelen uitgevoerd:

• jaarrond onderhoud van de velden, waarbij onderscheid gemaakt wordt in dagelijks onderhoud en grootonderhoud;

• vervangen van de armaturen van buitensportverlichting door ledverlichting;

• renovatie van veld 2 bij KV SWIFT;

• aanleg van beregeningsinstallatie bij VV Nieuwland;

• installatie van robotmaaiers bij sportpark Veerse Poort en VV Nieuwland.

Verkeersregelinstallaties

Wat wilden we bereiken?

We willen een goed functionerend verkeerslichtenareaal door:

• uitvoering te geven aan het tijdig vervangen van afgeschreven verkeersregelinstallaties;

• adequaat te reageren op storingen in de verkeersregelinstallatie (eerstelijnsonderhoud);

• jaarlijks preventief en correctief onderhoud aan de installaties uit te voeren (tweedelijnsonderhoud);

• het uitvoeren van verkeerskundig onderhoud de verkeerslichtenregeling af te stemmen op de verkeerssituatie en verkeersaanbod;

• geen verkeersregelinstallaties toe te passen op kruispunten waar een fysieke maatregel (bijvoorbeeld rotonde of voorrangskruising) een betere oplossing is. Bij vervanging vooraf een nut-en-noodzaakonderzoek uitvoeren.

Wat hebben we bereikt?

Met het Netwerk Management Systeem kunnen we in real time de goede werking van de verkeersregelinstallaties monitoren. Op meldingen in het NMS met betrekking tot storingen of onjuiste werkingen kunnen we snel actie ondernemen. 1 medewerker is na instructie door Goudappel inmiddels bekend met het gebruik van het NMS. De komende tijd zullen meerdere collega’s over het gebruik en de werking van het NMS geïnstrueerd worden.

We hebben het eerste- en tweedelijnsonderhoud voor 2025 uitbesteed aan de firma Istimewa.

Het tweejaarlijkse verkeerskundig onderhoud, waarbij de kwaliteit van de verkeersafwikkeling op de kruispunten wordt beoordeeld op basis van de actuele verkeersintensiteiten, is in 2025 uitgevoerd door adviesbureau Goudappel.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

De voorbereiding voor vervanging van de VRI op het kruispunt Stromenweg/Grevelingenstraat is in 2025 gestart. We gaan bij vervanging van een VRI standaard uit van een iVRI-ready verkeersregelautomaat. Deze automaat kan in de toekomst aangepast worden naar een intelligente (i)VRI, maar functioneert nu nog als standaard VRI. Goudappel heeft opdracht gekregen voor het opstellen van het bestek en maken van tekeningen. Eind 2025 is de aanbestedingsprocedure gestart. Na gunning wordt de uitvoering van de vervanging verder begeleidt door Goudappel (realisatie vervanging in 2026).

In 2024 was de voorbereiding van de vervanging van de VRI op het kruispunt Laan der Verenigde Naties/Breeweg gepland. Door capaciteitsproblemen binnen het cluster Mobiliteit hebben we dit moeten doorschuiven naar 2025. In de voorbereiding is onderzocht of een VRI op deze kruising nog noodzakelijk is en of dat een alternatieve en duurzamere kruispuntoplossing mogelijk is. Uit dit onderzoek blijkt dat een rotonde op dit kruispunt een goede en veilige oplossing is. In het kader van een leerproject voor studenten Civiele Techniek van Scalda is de inpassing van een rotonde op dit kruispunt nader verkend.

De gemeenteraad heeft via de Kadernota een krediet beschikbaar gesteld om deze rotonde te realiseren.

In 2020 is een motie aangenomen om te onderzoeken of de VRI op de kruising Sandberglaan/Laan der Verenigde Naties/President Rooseveltlaan vervangen kan worden door een rotonde. In 2021 is het verkeerskundig onderzoek gestart en de inpasbaarheid van een rotonde onderzocht. Hierbij is rekening gehouden met de ontwikkeling van een nieuw kerkgebouw grenzend aan het kruispunt. Inmiddels is de nieuwe kerk gereed en worden de aanpassing aan de weginfrastructuur voorbereid. Een rotonde op genoemd kruispunt is inpasbaar. Een definitief voorstel voor reconstructie en vrijgave van het in de kadernota 2025–2028 gereserveerde krediet zal aan de raad worden voorgelegd.

In K3/2025 is door Goudappel het tweejaarlijkse verkeerskundig onderhoud uitgevoerd naar de verkeersafwikkeling op de kruispunten op basis van het actuele verkeersaanbod. Dit onderzoek is in december 2025 afgerond met een rapport van bevindingen en aanbevelingen. De aanbevelingen worden in K1/2026 uitgevoerd.

Het jaarlijkse preventieve en correctieve onderhoud is uitgevoerd door Istimewa in samenwerking met de leverancier van de verkeersregelinstallaties. Aandachts- en herstelpunten zijn uitgevoerd.

Waterwegen

Wat wilden we bereiken?

Met het zorgdragen voor waterlopen beogen we een goede kwaliteit en afvoer van het oppervlaktewater naar het Kanaal door Walcheren. Het belangrijkste document was het stedelijk waterplan (Waterplan Middelburg 2005–2009). Dit waterplan is geactualiseerd in 2021 en zal als Stedelijk Waterprogramma (gecombineerd met het voormalig gemeentelijk rioleringsplan) worden opgenomen in het Omgevingsprogramma van de gemeente. Een Omgevingsprogramma bevat de concrete uitwerkingen en acties die nodig zijn om de in de Omgevingsvisie afgesproken ambities te bereiken.

Wat hebben we bereikt?

Oppervlaktewater binnen stedelijk gebied

Op basis van de overeenkomst Beheer Openbaar water Bebouwd gebied (BOB, door het college vastgesteld op 4 februari 2025 voor de periode 2025-2033 als vervolg op de eerdere overeenkomst) hebben we samen met het waterschap Scheldestromen zorggedragen voor het onderhoud van de waterlopen. Het areaal en het actuele beheer zijn vastgelegd in het groenbeleidsplan. Het gaat om wateroppervlak inclusief slootkanten/oevers met een totale omvang van 114 ha aan areaal in 2025 is de nieuwe overeenkomst door het college getekend.

De in de beheerplannen beoogde kwaliteit is geleverd. Op dit moment is er geen achterstallig baggerwerk in de gemeente. Door het baggerwerk op peil te houden, verbetert de kwaliteit van het oppervlaktewater en wordt een goede afvoer gegarandeerd.

Oppervlaktewater buiten stedelijk gebied

Om de afvoer en berging van het oppervlaktewater klimaatbestendig te maken, heeft het waterschap de capaciteit ervan getoetst aan de Planvorming Wateropgave (PWO) Walcheren. Dit PWO is een gekalibreerd watersysteemmodel voor heel Walcheren, en vormt de basis voor de peilbesluiten van het waterschap.

Oppervlaktewater en riolering in stedelijk gebied

Verder heeft de SAZ+ (Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland, bestaande uit alle Zeeuwse gemeenten, het waterschap Scheldestromen en Evides) in 2017 een stresstest uitgevoerd op het stedelijk water (oppervlaktewater en riolering). Het doel van deze stresstest was om locaties in beeld te brengen die gevoelig kunnen zijn voor extreem weer zoals korte hevige neerslag, langdurige neerslag of droogte. De resultaten van de stresstest zijn verder verfijnd en zijn verwerkt in het nieuwe Stedelijk Waterprogramma, dat in het voorjaar van 2021 is vastgesteld door de raad.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

In 2025 is onderhoud volgens de BOB-overeenkomst uitgevoerd aan oppervlaktewater in de stad. De aanbevelingen uit de PWO zijn door het waterschap gedeeltelijk al uitgevoerd (Dauwendaele) en andere zullen komende jaren volgen (Klarenbeek).

In de Koninginnelaan is een oever geheel opnieuw geprofileerd, in de Domburgse watergang, Veersesingel en Seissingel zijn stukken beschoeiing vervangen.

Er zijn voorbereidingen getroffen voor het baggeren van de Veesewatergang en de Vlissingsewatergang. Uitkomende bagger willen we op Cleene Hooge verwerken.

Wegen

Wat wilden we bereiken?

Het realiseren van de 35 geplande onderhoudsprojecten van de jaarplanning wegen en riolen, en het verminderen van de hoeveelheid achterstallig onderhoud. Daarnaast lag de focus bij de onderhoudsprojecten op het ontstenen/vergroenen van de verharding om een groenere omgeving te bevorderen.

Wat hebben we bereikt?

Planning wegen- en rioolonderhoud 2025

In 2025 zijn 19 van de in totaal 35 geplande onderhoudsprojecten afgerond en 3 onderhoudsprojecten zijn nog in uitvoering. De overige 13 projecten zijn doorgeschoven naar 2026.

Klimaatmaatregelen

Het klimaat verandert. We krijgen in de toekomst vaker te maken met wateroverlast en perioden met droogte en hitte. Door het klimaatbestendiger maken van de leefomgeving zorgen we ervoor dat er meer ruimte komt voor groen en dat er minder stenen worden teruggebracht.

In 2025 hebben we ongeveer 4.500 m² verharding vervangen door groen of omgevormd naar een halfverharding.

Achterstallig onderhoud

Het percentage achterstallig onderhoud is begin 2025 bepaal op 14,5% (ongeveer 400.000 m²) van het totale areaal. De totale oppervlakte van het wegenareaal bedraagt ongeveer 2,7 miljoen m². Op basis van de uitgevoerde onderhoudsprojecten (onder andere Kleverskerkseweg/Kanaalweg, Koninginnelaan en Kruisweg) en het uitgevoerde klein onderhoud in de Veersepoort/Klarenbeekis naar schatting ongeveer 25.000 m² achterstallig onderhoud weggewerkt.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Planning wegen- en rioolonderhoud 2025.

Er zijn 19 van de 35 projecten gerealiseerd, 3 zijn nog in uitvoering. De overige 13 projecten zijn om diverse redenen vertraagd en doorgeschoven naar 2026:

De eerste reden van deze vertraging is de integrale afstemming van de werkzaamheden met andere disciplines, bewoners en nutsbedrijven. De kwaliteit van het plan wordt hierdoor beter, er is minder overlast en er ontstaan afhankelijkheden in de uitvoering. Ook worden door deze werkwijze de integrale doelen gerealiseerd van andere beleidsvelden zoals verkeer, groen, riolen en klimaatmaatregelen. Aan de andere kant is het een intensieve werkwijze die de doorlooptijd van projecten aanzienlijk verlengt en meer inzet van de eigen medewerkers vraagt.

Een tweede reden is dat prioriteit ligt bij het begeleiden van ontwikkelings- en uitbreidingslocaties, waardoor minder tijd kan worden besteed aan de voorbereiding en begeleiding van de geplande beheer- en onderhoudsprojecten.

Een derde reden is het capaciteitsprobleem bij de nutsbedrijven Stedin en Evides bij de voorbereiding en uitvoering van kabel- en leidingwerkzaamheden.

Klimaatmaatregelen

Bij het integraal ontwerpen en de afstemming met andere disciplines, bewoners en nutsbedrijven wordt gekeken naar kansen om te ontstenen of bestratingsmateriaal om te vormen naar een halfverharding. Waar mogelijk wordt het verhard oppervlak omgevormd naar bijvoorbeeld halfverharding en/of groen. Ook worden goede bestratingsmaterialen hergebruikt.

Voorbeelden zijn de Breeweg, Koninginnelaan, Kruisweg en Langevielesingel waar 2.500 m² verharding is omgevormd naar groen of halfverharding. Bij klein onderhoud wordt op kleinere schaal gekeken naar ontstenen of het omvormen van bestratingsmateriaal. In totaal is bij het klein onderhoud ongeveer 300 m² verharding omgevormd naar groen of halfverharding.

Achterstallig onderhoud

Over het gehele wegareaal gezien, staat de kwaliteit van het wegareaal onder druk. Enerzijds doordat de prioriteit op andere werkvelden ligt (waaronder ontwikkelingslocaties), anderzijds is er een tekort aan capaciteit, zowel in de eigen organisatie als bij externe partijen.

Het percentage achterstallig onderhoud wegen was in 2023 18%, in 2024 16,4% en is in 2025 verder afgenomen naar 14,5%. Er wordt nog niet voldaan aan het gestelde ambitieniveau C, omdat het achterstallig onderhoud meer dan 10% bedraagt. In het Wegenbeheerplan 2024-2033 is afgesproken hoe de hoeveelheid achterstallig onderhoud de komende jaren wordt teruggebracht.

Naast het projectmatig onderhoud wordt een deel van het budget besteed aan het kleinschalig onderhoud, omdat de schadebeelden van de wegonderdelen hier om vragen. Deze werkzaamheden zijn uitgevoerd binnen het beschikbare budget en voor een deel uit de reserve wegen. Met dit kleinschalig onderhoud wordt meestal een geringe beeldkwaliteitsverbetering (van achterstallig naar C-niveau) bereikt. Door in elk jaar een andere wijk het klein onderhoud uit te voeren, kunnen we het teveel aan achterstallig onderhoud langzaam gaan inlopen.

In 2025 is met de gerealiseerde onderhoudsprojecten en het klein onderhoud ongeveer 25.000 m² achterstallig onderhoud weggewerkt.

Financiën kapitaalgoederen